MƏQALƏ · 19.06.2008

SUALTI OV

10 825

I Ixtiandr · 19 iyun 2008 əlavə edildi

ÖN SÖZ
Son vaxtlar sualtı ovçuluq haqqında çoxlu kitab və rəngli filmlər meydana çıxıb. Sualtı ovun rəngarəng kadrlarını kinoda görmüş və ya onun haqqında oxumuş yüz minlərlə insan, şübhəsiz ki, bu maraqlı idman növü ilə özü də məşğul olmaqdan çəkinməzdi, lakin yanlış olaraq düşünür ki, sualtı ovçuluq bir çox səbəblərə görə onlar üçün əlçatmazdır.
Bu kitab da məhz artıq həvəslənmiş, lakin hələ qərar verə bilməyən bu həvəskarlara sualtı macəraların onlar üçün nə qədər mümkün olduğunu və ovun, heç olmasa su altında üzməyin demək olar ki, hər kəs üçün əlçatan olmasına şübhə etməklə nə qədər dərindən yanıldıqlarını göstərmək məqsədilə yazılıb.
Təkcə isti dəniz sahillərində yaşayan insanlar deyil, həm də növbəti yay məzuniyyətini cənub dəniz sahilində keçirən on minlərlə qadın və kişi, əsassız qorxularını bir kənara atsalar, yeri gəlmişkən sualtı ovçuluqla da məşğul ola bilərlər.
Bu cazibədar idman növü onunla ekranda və ya kitablardan tanış olanlara nə qədər mürəkkəb və çətin görünsə də, bu kitabı diqqətlə oxuduqdan sonra bütün şübhə və tərəddüdlər yox olacaq; kitabın əsas məqsədi həm psixoloji, həm də maddi baxımdan uydurma çətinliklərlə bağlı qorxuları dağıtmaqdır, çünki su altında ov üçün lazım olan əsas avadanlıq olduqca sadədir, qiyməti isə baha deyil.
Su altında maraqlı ovla, heç bir şübhəsiz, demək olar ki, istəyən hər kəs məşğul ola bilər, xüsusən də bu kitabda verilən məlumat və məsləhətlər dərinə dalmanın mürəkkəb texnikasına və böyük dəniz dərinliklərində çox iri balıqların ovuna aid deyil. Burada istənilən dəniz sahilində bol-bol rast gəlinən orta və xırda balığın sualtı ovu təsvir olunur; onu ovlamaq çox asandır, əlbəttə, əgər bunu necə etmək lazım olduğunu bilirsinizsə.
Bu kitab sahildə yaşayan oxucular və yay məzuniyyəti zamanı dəniz sahillərində olanlar üçün nəzərdə tutulub, bir şərtlə ki, onlar heç olmasa bir az üzə bilsinlər və avadanlıq - tüfəng, maska, tənəffüs borusu və üzgəclər almaq üçün az miqdarda pul xərcləyə bilsinlər.
Bu kitabın səhifələrində elə məlumat və məsləhətlər verilir ki, onları bilmədən sualtı ovçunun yaxşı ov və uğur əldə etməsi çətin olar. Bu məlumatlar balığı necə və harada tapmağı, onu necə ovlamağı və avadanlıqdan necə daha düzgün və yaxşı istifadə etməyi öyrənməyə kömək edəcək.
Ümid edirəm ki, oxucular bu kitabda təkcə quru və qısa praktiki məlumatlar deyil, həm də bu idman növünü müşayiət edən bilavasitə hiss və duyğuların, eləcə də şüşəli maskanı taxdığı andan etibarən gözləri önündə nağıldakı kimi açılan, sualtı həyatın parlaq və yeniliyi ilə qeyri-adi mənzərəsini görən insanın mütləq yaşayacağı həyəcanların təsvirini də tapacaqlar.
Burada yazılan və danışılan hər şeyi hər kəs asanlıqla edə və yaşaya bilər - kitabın əsas məqsədi də budur. Əgər oxucu sualtı dünyada onu hansı həyəcanlı hisslərin gözlədiyini öyrənməyə səbirsizlənirsə, onda dərhal gündəlik müşahidələrimdən danışdığım səhifələrdən başlamalıdır; su altında maska ilə üzmək və ov etmək niyyətində olan hər kəs bu müşahidələrlə mütləq tanış olmalı olacaq.
Sahildən bir neçə metr aralıda, hətta uşaqların belə qayıqla üzüb getdiyi yerdə dəniz yeni başlayan sualtı ovçu üçün ən cazibədar və maraqlı macəralar məkanına çevrilə bilər, təki o, avadanlığından necə istifadə etməyi bilsin; bu avadanlığın dəyəri ona təəssürat və hisslərin zənginliyi ilə qat-qat artığı ilə qayıdacaq.

SUALTI İDMANIN ƏSAS PRİNSİPİ
Son illər dəniz sahillərində sualtı dalğıclıqla məşğul olanlara rast gəlmək olar; əgər ov məqsədilə deyilsə (onlardan çox-çox az adam ov etməyə çalışır), heç olmasa maskanın arxasından maraqlı sualtı dünyanı öz gözləri ilə görmək üçün. Hətta bu idmanla yalnız maraq xatirinə məşğul olsanız belə, sualtı dalğıclığın əsas prinsipləri haqqında bəzi ümumi və sadə məlumatlar və məsləhətlər heç vaxt bununla məşğul olmamış və bunun necə edildiyini görməmiş adamlar üçün faydalı və zəruri olacaq. Bəlkə də bütün bu məlumatlar yeni idmanın o həvəskarları üçün də artıq olmaz ki, onlar artıq başlasalar da, hələ tam alışmayıblar.
Sualtı idmanın ən vacib və əsas ləvazimatı oval baxış şüşəsi olan rezin maskadır. Maska üzə sıx oturmalı və heç su buraxmamalıdır. Baxış şüşəsindən idmançı su altında hər şeyi sərbəst görə bilir, çünki şüşə və hava mühiti gözləri su altında çılpaq gözü kor edən o dumandan qoruyur.
Bu maskada siz sərbəst üzürsünüz və suyun üstündə asanlıqla qalırsınız. Bu zaman başınızı sudan qaldırmadan xüsusi plastik və ya metal borucuqla nəfəs ala bilərsiniz; onun müştüyü dişlərinizin arasında sıxılmış halda ağzınızda olur, digər ucu isə suyun səthindən çıxıb durur. Beləliklə, siz ağızla nəfəs almalı olursunuz. Bu sizin üçün adət olmadığından, qarşılaşacağınız ilk əsas çətinlik elə bu olacaq və əvvəlcə sizə hətta elə gələcək ki, bu saat boğulacaqsınız. Bu maneəni asanlıqla aradan qaldırmaq üçün çox sadə üsullar var ki, onlar haqqında aşağıda deyilir.
Dənizdə maskada olduğunuz andan etibarən su altında gördüyünüz hər şey sizin üçün yeni fantastik dünyanın, heyrətamiz bir dünyanın kəşfi olacaq; eyni yerlərdə nə qədər üzsəniz də, onu başqa cür heç vəchlə görə bilməzdiniz. Maskada gördüyünüz hər yeni metr sualtı dərinlik sizdə tədqiqatçı vəcdi oyadacaq; onun qarşısında aramsız olaraq yeni, hüdudsuz bir dünya açılır, orada ilin 365 günü üzmək və hər gün yenidən-yeniyə, həmişə həyəcanlı və heyrətamiz şeylər kəşf etmək olar.
Baxış şüşəli maskadan başqa, ayaqlarınıza ördəyin pərdəli pəncələrinə bənzəyən xüsusi rezin üzgəclər geyinirsiniz ki, onlar üzməyi xeyli asanlaşdırır. Bu üzgəclər sizə qeyri-adi əlavə güc verəcək ki, bu da xüsusilə sualtı ov zamanı lazımdır.
Əgər su altında balıq ovlamaq niyyətindəsinizsə, onda yanınızda rezin və ya yaylı mexanizmli, polad oxla doldurulmuş zıpkın tüfəngi olmalıdır.
Sonra, əlinizdə tüfənglə su altında olanda, hər şey balığı tapmaq (dənizdə isə balıq həmişə kifayət qədərdir), onu görmək və ona gizlicə yaxınlaşmaq bacarığından asılı olacaq (bu, yalnız necə etməyi öyrənənə qədər çətin görünəcək), balığa gözə dəymədən iki-üç metrə qədər üzüb yaxınlaşa bilmək – sualtı ovçunun bütün ustalığı da elə bundadır – və sonra elə məharət göstərmək ki, uğurla, boşa vermədən atəş açasınız. Sonuncu, şübhəsiz, ən çox nə dərəcədə yaxşı atıcı olmağınızdan asılı olacaq, lakin nə qədər dəqiq atıcı olsanız da, əgər balıq sizi aldadıb üstələsə və ya həlledici anda gözlənilməzlikdən çaşıb qalsanız, heç nə sizə kömək etməyəcək.
Beləliklə, ümumiyyətlə ov etmək bacarığında ən əsası müşahidə qabiliyyətidir və su altında necə ov etmək lazım olduğuna dair dəqiq qaydalar vermək mümkün olmasa da, ümumi prinsiplər haqqında danışmaq sualtı ovla məşğul olmaq istəyən oxucuları düzgün yola yönəltməyə kömək edəcək. Bu kitaba başlayarkən, əsasən, etmək istədiyim hər şey budur.

LƏVAZİMATMASKA
Baxış şüşəli maska su keçirməyən eynəklərdən o qədər rahat və etibarlıdır ki, başqa bir şey haqqında danışmağa ehtiyac da yoxdur. İndi maskaların saysız-hesabsız növləri var, baxmayaraq ki, onların hamısı eyni prinsipə əsaslanır. Artıq qeyd edildiyi kimi, baxış şüşəli maskaların əksəriyyəti oval formadadır; onlar burnu və gözləri örtür, ağzı isə ayrıca nəfəs borusundan istifadə etmək üçün açıq saxlayır.

İki tip maska: solda – üzə kip oturan düz kənarlı və yumşaq haşiyəli maska; ortada – üzə daha rahat oturan flanes tipli maska; sağda flanes maskanın üzə necə oturduğu, yaxud ümumiyyətlə istənilən maskanın üzdə necə oturmalı olduğu göstərilib.

İndi elə maskalar da var ki, onların nəfəs borusu birbaşa maskanın özündən çıxır, belə ki, maska təkcə burnu və gözləri deyil, ağzı da örtür və burunla nəfəs almağa imkan verir. Bu tipin yuxarıda təsvir olunan maska ilə müqayisədə heç bir üstünlüyü yoxdur və yalnız ona görə daha yaxşı görünür ki, yeni başlayan üçün burunla nəfəs almaq daha asandır. Onun mənfi cəhətləri praktikada üzə çıxacaq, çünki sualtı ovçu və dalğıc üçün yalnız burnu və gözləri örtən, ayrıca borusu olan adi maska xeyli rahat, təhlükəsiz, üstəlik də ucuzdur.
Maska üzə mümkün qədər sıx və rahat oturmalı, tam su keçirməzliyi təmin etməlidir - bu, istənilən tip maskanın mütləq və hər şeydən əvvəl cavab verməli olduğu ən vacib və əsas tələbdir. Bu, əsasən, əlbəttə, üzə söykənən rezin kənarın keyfiyyətindən və formasından asılıdır. Bəzi maskalar heç bir flansı olmayan düz formaya və kifayət qədər yumşaq kənara malikdir. Şəxsi təcrübəmə görə, ümumiyyətlə ən rahatı (düzdür, həmişə ən yaxşısı olmasa da) kənarında sərbəst flansları olan maskadır, belə maska üzə çox tez və asanlıqla uyğunlaşdırılır.
Bütün maskalarda burnun altına söykəndiyi yerdə xüsusi xətt oyuğu nəzərdə tutulub. Bu çox vacibdir, çünki adətən maska bu yerdə pis oturur və su məhz buradan sızır.
Hər iki tip maska eyni dərəcədə yaxşı olduğundan, onlardan hansı daha çox xoşunuza gəlirsə, onu da seçmək lazımdır. (Sualtı ov üçün qalan bütün ləvazimatı da elə bu qaydaya görə seçmək lazımdır.) Amma şəxsən mən flanslı maskanın tərəfdarıyam - o, daha asan taxılır, üzdə daha rahat oturur və yeni başlayan idmançı ona daha tez öyrəşir, hətta bir müddət sonra onun varlığını belə unudur.
Maskanın rəngi: əlbəttə, neytral rəng üstündür, baxmayaraq ki, mən özüm bütün qaydaların əksinə ağ maskadan istifadə etmişəm və nə qədər təəccüblü olsa da, bu rəngin balığı çox qorxutduğunu hiss etməmişəm.
Maskalarda müxtəlif növ xüsusi şüşələrdən istifadə olunur: fotoçəkilişdə işlədilən işıq filtrləri prinsipi ilə daha çox kontrast üçün rənglənmiş şüşələr var; digərləri isə su altında təhrif olunmuş ölçüləri və məsafələri həqiqi hala qədər kiçildən sındırıcı linzalardır. Amma açığını desəm, mövcud olanların yarısını da sınamamışam və öz təcrübəmə əsaslanaraq adi sınmayan şüşəli maskanı tövsiyə edə bilərəm, bunu da birdəfəlik xatırladıram ki, belə maskada suyun altına endikdə hər şeyi iki-üç dəfə böyüdülmüş görürsünüz. Və həqiqətən də, ağlımız və reflekslərimiz su altındakı böyüdülmüş ölçülərə və məsafələrə o qədər tez uyğunlaşır ki, insanın beyninin işində hər hansı düzəliş etməsinə ehtiyac qalmır.
Bir daha təkrar edirəm ki, özünüzə maska alarkən hər şeydən əvvəl onun tamamilə su keçirmədiyini yoxlamaq lazımdır, çünki maskaya düşmüş hətta bir neçə damla su da şüşəyə yayılacaq və gördüyünüz hər şeyi təhrif edəcək.
Bu xoşagəlməz maneədən necə qaçmağın bir neçə üsulu və bunun baş verməməsi üçün maskanı necə taxmaq barədə məsləhətlər aşağıda veriləcək.

NƏFƏS BORUSU
Nəfəs borusu nə qədər sadə və yüngül olsa, bir o qədər yaxşıdır; özünüzə boru alarkən onu mütləq maska ilə birlikdə işdə sınayın. Nəfəs borusu ağıza sərbəst yerləşməli, ağızlığı isə mümkün qədər kiçik və elastik olmalıdır. Yadda saxlamaq lazımdır ki, mağazalarda satılan yeni ağızlıqların əksəriyyəti ucuz olsa da, həddən artıq kobud və qalındır, ona görə də onların ən kiçik və yumşaqlarını seçin.

Nəfəs borusunun iki tipi. Solda - düz tip, sağda göstərilən, geniş əyilmə və kiçik qövsü olan, belə adlanan "ikiqat əyilmə"li ikinci borudan daha pisdir. Hər iki boru dişlərlə sıxılan iki kiçik çıxıntılı yumşaq ağızlıqlarla təchiz olunub.

Tənəffüs borusunda ən vacib şey onun forması və başa necə oturmasıdır. Elə müştükdən başlayaraq boru əyilməli, sonra isə yüngülcə geriyə qatlanmalıdır (buna ikiqat əyilmə deyilir"), belə ki, onu sol qulağın yanında maskanın rezin qayışına rahatca bərkitmək mümkün olsun. Borunun U hərfi şəklində düz və dar əyilməsi tövsiyə olunmur - bu, çox narahatdır. Boruda mütləq geniş əyilmə və yüngül geriyə qatlanma olmalıdır.
Bəzi boruların yuxarı ucunda xüsusi kürəcikli klapan olur, onun vəzifəsi suyu boruya, deməli, həm də ağıza buraxmamaqdır. Ola bilsin, bu klapan müəyyən qədər öz rolunu yerinə yetirir, amma yenə də, əgər dalmaq və ya ov etmək niyyətindəsinizsə, borunuzun yuxarı ucunda hər hansı bir şeyin olmasından vəbadan qaçan kimi qaçın. Tənəffüs borusunun yuxarı əyilməsini kəsib, beləliklə, borunu düz etmək çox uğurlu fikirdir. Bunun daha ətraflı izahı aşağıda veriləcək.
Tənəffüs boruları alüminiumdan və plastikdən hazırlanır, amma sonunculara üstünlük vermək lazımdır - heç olmasa ona görə ki, onlar xeyli yüngüldür.
Baxış şüşəli maska və tənəffüs borusu - dənizi tədqiq etmək və ya marağını təmin edib fantastik sualtı dünyanı öz gözləri ilə görmək istəyən hər kəsin kifayətlənə biləcəyi iki əsas əşya budur. Və şübhəniz olmasın: dənizin dərinliyinə heç olmasa bir dəfə baxan kimi, siz dərhal indiyədək görmədiyiniz bir aləmin əsl əsirinə çevriləcəksiniz, onun varlığına inanmaq çətin olacaq - bütün bu müddət ərzində sizə bu qədər yaxın olan və yalnız indi sadə, hətta primitiv avadanlıq sayəsində gördüyünüz bu aləm sizə o qədər qeyri-adi və yeni görünəcək.
Amma mən şəxsən bir şeyi vurğulayıram: sadəcə müşahidəçi və ya tamaşaçı ovçunun gözünə açıq olan o heyrətamiz və həqiqi həyat hərəkətinin heç kiçik bir hissəsini də görməyəcək. Balıq ovçusunda görmə, ağıl, müşahidə və fərasət hissi qeyri-adi dərəcədə kəskinləşir və tam əminliklə demək olar ki, eyni yerdə olmuş iki adamdan ovçu ətraf mühitin həyatında ov etməyən adamdan iki dəfə çox müşahidə apara biləcək. Buradan istər-istəməz belə bir nəticə çıxır: üzgəclər və zıpkın tüfəngi - sualtı ov üçün zəruri ləvazimatı əldə etmək lazımdır.

ÜZGƏCLƏR
İndi hər gün ən müxtəlif tip və ölçülərdə, lakin əsas prinsipinə görə eyni olan yeni-yeni üzgəclər meydana çıxır. Sualtı təchizatın digər əşyaları kimi, üzgəclər də hər şeydən əvvəl ayaqlara etibarlı və rahat bərkidilməlidir. Əgər onlar həddindən artıq dar olsa, bu, qıc olmaya səbəb ola bilər. Xüsusilə diqqət edin ki, üzgəclərdə ayaq barmaqları sərbəst olsun və onları əyilmiş vəziyyətdə saxlamaq lazım gəlməsin.

Açıq, ağır tip üzgəclər. Solda - arxa hissədə sərt qayış bərkidicisi olan üzgəclər; sağda - tənzimlənən bərkidicili üzgəclər. Bu tiplərin hər ikisi eyni dərəcədə yaxşıdır.

Amma üzgəclərə qoyulan bu əsas tələblə yanaşı, onların kənarlarda və pəncənin arxa hissəsində sıx oturması yenə də arzuolunandır. Üzgəclər pəncənizin formasına mümkün qədər yaxşı uyğun gəlməli, sürüşməməli və ayaq barmaqlarının əyilməsinə səbəb olan kimi yalnız dabana deyil, pəncənin bütün səthinə bərkidilməlidir.
Ən yeni tip üzgəclərin əksəriyyətində dabanda tənzimlənən qayış bərkidicisi var, lakin sərt bərkidicili köhnə tip üzgəclər yenilərindən heç də pis deyil, bir şərtlə ki, onlarla quruda gəzməyəsiniz və bununla da sərt daban bərkidicisini dartıb korlamayasınız.
Şəxsi təcrübəmə əsasən, mərkəzdə pəncə formasında olub ətrafı hörümçək toru kimi pərdəli olanları deyil, arxa hissədən bərkidilən içiboş, hamar, sadə üzgəcləri daha rahat hesab edirəm.
Sualtı ov üçün qalın və ağır üzgəclər daha rahatdır - üzərkən onlar öz ağırlıqlarının təsiri ilə özləri bir az suya batır, halbuki müasirləşdirilmiş geniş, nazik və yüngül üzgəcləri su altında güclə saxlamaq lazım gəlir, bu da hərəkət zamanı istər-istəməz güclü şappıltılara səbəb olur, məlum olduğu kimi isə ovçu nəyin bahasına olursa-olsun ən kiçik səs-küydən qaçmalıdır. Düzdür, yüngül müasirləşdirilmiş üzgəcləri də lazım gələndə həmişə bir az ağırlaşdırmaq olar.
Beləliklə, deyilənləri yekunlaşdıraq: ayaq barmaqlarının sıxılıb əyildiyi dar üzgəclər təhlükəlidir, çünki bu, qıc olmaya səbəb ola bilər; deməli, üzgəclərin bütün pəncəyə bərabər və rahat oturması vacibdir. Onlar həddindən artıq yüngül və geniş olmamalıdır. Sərt və ya tənzimlənən bərkidicinin seçimi sizin istəyinizdən asılıdır. Üzgəclərin sahəsinin ölçüsü necə olmalıdır? Yeni böyük üzgəclərlə orta ölçülü köhnələr arasında xüsusi fərq yoxdur. Düzünü desəm, mövcud üzgəclərin əksəriyyətini sınamışam və hamısı ov üçün yaxşı çıxdı, belə ki, onların seçimi zövq məsələsidir. Mən şəxsən adi sadə üzgəclərə üstünlük verirəm. Sonda bir daha təkrar edirəm: üzgəclərdə barmaqların əyilməsindən qaçın, bu, ayaqlarda qıc olmaya gətirib çıxarır.

TÜFƏNG
Nizə tüfəngləri, onların fərqləri və növləri haqqında ayrıca kitab yazmaq olar, bu mövzu o qədər maraqlıdır. Əsl ovçunun əlinə düşən tüfəng onda mütləq ixtiraçılıq həvəsi oyadır və bu həvəs tüfəngin sistemində min cür konstruktiv dəyişiklik və təkmilləşdirmə variantı doğurur. Vaxtilə mən də bu konstruktorluq qızdırmasından yaxa qurtara bilməmişəm və öz tüfəngimi iyirmi dəfəyə yaxın "dəyişmiş" və "təkmilləşdirmişəm", gah alınıb, gah da yox. İndiyə qədər də ağlımda nizə tüfənginin yeni "ideal" sistemini bəsləyirəm, amma o hələlik rüşeym halındadır.
Yenə də özümü saxlamağa çalışacağam və oxucunun diqqətinə yalnız təcrübə yolu ilə burada söhbət gedən sualtı balıq ovu üçün ən uyğun bildiyim şeyləri təqdim edəcəyəm.
Amma lap əvvəldən bir şeyi yadda saxlamaq lazımdır: əgər məsləhətlərimin əksinə olaraq tüfəngi öz seçiminizlə almağa qərar versəniz, bu, böyük səhv olmayacaq, çünki istənilən tüfəngə öyrəşmək olar.
Bu fəsildə əsas niyyətim təcrübədən əldə etdiyim ən vacib məlumatları oxucu ilə bölüşməkdir, ona görə də köhnə qaydanı xatırladıram: rahat silahı olan ovçunun uğur şansı həddən artıq uzun, ağır və ya işində etibarsız tüfəngi olan ovçu ilə müqayisədə iki dəfə çox olacaq. Yeni başlayan ovçuya ən müxtəlif sistem və konstruksiyalı, rezin atışlı çox qısa tüfəng tövsiyə olunur (təcrübəli sualtı ovçular da belə tüfənglərdən istifadə edirlər). Sonra, sualtı ova dair fəsillərdə bu məsləhətin mənasını daha ətraflı izah edəcəyəm, hələlik isə bunun çox vacib olduğunu göstərən bir neçə dəlil gətirim.

Rezin atış mexanizmli, qolla işləyən qısa tüfəng. Uzunluğu 26 düym.

Çox qısa tüfəngi heç olmasa ona görə tövsiyə edirəm ki, uzun tüfəng (bəzilərinin uzunluğu altı futdan çox olur) xırda balığa, qayaların yanında və dayazlıqda atəş açanda həddən artıq iri və narahatdır. Bundan başqa, uzun oxla atəş açmağı mənimsəmək üçün daha çox vaxt tələb olunur. Üstəlik, hər kəs səfərə altı fut uzunluğunda boru götürə bilməz, o ,heç bir çamadana sığmaz, halbuki üç fut uzunluğunda tüfəngi istənilən yerə yığmaq olar.
Rezin atışlı tüfəng artıq ona görə daha yaxşıdır ki, demək olar səssiz işləyir, ox daha yumşaq çıxır, buna görə də rezinli nizə tüfənginin geri təpməsi atıcıya daha az hiss olunur.
Yaylı tüfəng də əla silahdır və bir çox ovçular yalnız ondan istifadə etməyi üstün tuturlar. Məndə rezinli tüfənglə eyni vaxtda yaylı tüfəng də olub və onun əleyhinə heç nə deyə bilmərəm. Bir yoldaşım, çoxlu sualtı gəzintilərdə tez-tez həmsəfərim olan biri, su altında ovunun ilk günündən yaylı tüfəngdən istifadə edib və ondan uğurla balıq vurub.
Yenə də ova rezin atışlı qısa tüfənglə başlayın: onunla davranmaq xeyli sadədir və tüfəngi doldurmaqla məşğul olmaq əvəzinə diqqətinizi balığı axtarmağa və onu ovlamağa yönəltməyə daha çox imkan verir. Belə silahla boşa atışlarınız daha az olacaq və hər uğursuz atəşdən sonra su altında daha az söyüş söyəcəksiniz, deməli, yaxşı ovla qayıtmaq ehtimalı da daha çox olacaq.
Bütün məsələ bundadır ki, xırda balığa (çəkisi bir funtdan on funta qədər) yaxın məsafədən atəş açanda ani atəş lazımdır və əgər əlinizdə oxu nisbətən yavaş, üstəlik güclü səs və silkələnmə ilə itələyən kifayət qədər bərk yaylı tüfəng olsa. onda həddən artıq tez-tez və kobud boşa atışlarınız olacaq. |

Yaylı qısa tüfəng, uzunluğu təxminən 30 düym. Tüfəngin əllər üçün xüsusi çıxarılan dayağı və neylon ip üçün xüsusi makarası var.

Hətta ən kiçik yaylı tüfənglər də hazırda atəş gücü və uzaqlığına görə rezin atış mexanizmli eyni tüfənglərdən üstündür, baxmayaraq ki, nə qədər qəribə olsa da, onların oxu itələmə başlanğıc sürəti daha azdır. Yaylı tüfəngin kəskin zərbəsi balığı çox eybəcər hala salır və çox vaxt ox" başlıqlarının qırılmasına səbəb olur.
Əlbəttə, məşq yolu ilə təcrübə qazandıqdan sonra yaylı tüfənglə də rezinli tüfənglə olduğu kimi uğurla işləyə biləcəksiniz, lakin bu təcrübəni toplamağa artıq vaxtınız yoxdursa, məzuniyyətin qiymətli günlərini itirməmək və rezin atışlı tüfəngə üstünlük vermək daha yaxşıdır.
Bir şeyi də yadda saxlayın: sahilyanı sularda balıq ovlayarkən tüfəngdən Amerikada tapançadan atəş açmaq ənənəyə çevrildiyi kimi atın - omba səviyyəsindən, yəni adi qaydada nişan almadan, sadəcə tüfəngin lüləsini hədəfə yönəldərək. Belə nişanalma ləngimədən, mümkün olan bütün sürətlə yerinə yetirilməlidir. Atəşdən əvvəl fikirləşməyə vaxt olmayacaq.
Məhz burada rezin atışlı tüfəngin sürət baxımından nə qədər böyük üstünlük verdiyi üzə çıxacaq.
Rezin atışlı tüfəngə xas olan çatışmazlıqlar, əlbəttə, arabir sizi əsəbiləşdirəcək. Məsələn, hər belə tüfəng oxu iki metrdən çox məsafədən balığa lazımınca sancmaq üçün kifayət qədər atəş gücünə malik deyil.

Yaylı qısa tüfəngin başqa bir növü - ikiqat yaylı "Lüks Playent" tapançası.

Buna görə də iri balıq ox ucundan qopmağa çalışanda su altında az çapalayıb, az fınxırmayacaqsınız.

İdeal tüfəng növü. Dörd atış rezinli, rezin atışlı qısa tüfəng. Bir cüt rezin atış vəziyyətində (oxun üstündə) göstərilib. İkinci cüt sərbəst asılıb, oxun ikinci kəsiyinə taxılmaq üçün geri dartılmağa hazırdır. İstəsəniz, bir cüt rezindən istifadə edə bilərsiniz, onda ikinci cütü oxun ucundan aşırıb, mane olmasın deyə tüfəngin altında asılı qoymaq lazımdır. Bu şəkildə həqiqətən mövcud olan hansısa tüfəng göstərilmir, bu, sadəcə müəllifin mükəmməl tüfəng ideyasıdır, lakin bir çox tüfənglər belə tüfəngin bütün üstünlüklərini özündə birləşdirir: qısa uzunluq, dörd rezin, tapança dəstəyi.

Sonra: rezinlər vaxtaşırı qırılır, oxun yarıqlarına keçirilən məftil ilgəklər, eləcə də tüfəngin gövdəsindəki rezin bərkidiciləri də sürtülüb yeyilir. Bu nasazlıqlar nadir hallarda ciddi olur, amma, deyək ki, siz artıq balığı nişan alıb tətiyi çəkdiyiniz elə həmin anda baş verəndə çox əsəbiləşdirir. Yaylı tüfənglərdə ox başlıqları istisna olmaqla, hansısa hissələrin sınması daha az rast gəlinir.
Rezin zərbəli bir çox qısa, eləcə də uzun tüfənglər indi iki əvəzinə dörd rezinlə hazırlanır və deməli, oxda dörd rezini dartmaq üçün iki kərtik olur, beləliklə, oxun zərbə gücü artır. Şəxsən mənim üçün bu təkmilləşdirmə rezin tüfəngi demək olar ki, ideal edir. Əgər ovçunun belə bir tüfəng almaq imkanı varsa, bundan yaxşısını arzulamağa dəyməz.
Satışda iki əvəzinə dörd rezinli tüfənglər çıxmazdan təxminən iki il əvvəl mən öz tüfəngimin zərbəsini çox zəif hesab edərək Çelsidəki çilingər emalatxanasında ona əlavə bir cüt rezin qoşmağı xahiş etmişdim. Amma bu konstruktiv əlavəni məndəkindən qat-qat hazırcavab və ixtiraçı şəkildə həll edən fabrik tüfəngləri çıxan kimi, utandığımdan öz yöndəmsiz "modelimi" bir kənara gizlətdim. Əlavə cüt rezin əsas rezin qırılanda ehtiyat kimi də xidmət edə bilər, çünki hər dəfə dördünü də istifadə etmək vacib deyil. Məsələn, qayalı sahillərin yaxınlığında ov edərkən oxların sınmaması üçün bir cüt rezindən istifadə etmək lazımdır, iri balıq görünəndə isə əlavəsini tez dartmaq olar.
Hansı sistemdən olursa-olsun, rezin zərbəli tüfəng alanda mütləq onun üçün ehtiyat bir cüt rezin də götürün. Tüfənginiz altı saat da atəş aça bilər, altı il də, amma gec-tez həlledici anda əlinizin altında artıq bir cüt rezin olmadığı üçün özünüzü min dəfə axmaq adlandıracaqsınız.

OXLAR
Ehtiyat ox almaq imkanınız varsa - alın: əsas oxu itirməkdən heç vaxt sığortalanmamısınız. Oxun sınması çox nadir haldır; əyilmiş ox - adi hadisədir, amma elə yerindəcə asanlıqla düzəldilir. Əgər səliqəli və diqqətli adamsınızsa, bir ox da sizə kifayət edər.

OX BAŞLIQLARI
Ləvazimatın bu hissəsi çox ciddi nəzərdən keçirilməlidir. Ox başlıqları tez-tez sınıb əyildiyi üçün onları çıxarıla bilən, oxa burulan edirlər.
Qarpun tüfənglərinin əksəriyyəti bir ucluqlu başlığı olan oxlarla satılır. Ucluğun açılan dişləri var ki, ox balığa sancılanda açılır. Bu dişlər son dərəcə vacibdir, çünki yaralı balıq, bir qayda olaraq, var gücü ilə çırpınmağa başlayır və bu dişlər onu saxlamasaydı, qopub qaçardı.
Təbii ki, tək ucluqlu oxla iri balıqları daha uğurla ovlamaq olar və belə oxla iki funtluq balığı götürə bilən adam əla atıcı sayılar. Ona görə də nisbətən xırda balıqları ovlamaq üçün sizə üçdişli ox daha uyğun gələr.

Şəxsi təcrübəmə əsasən forma və ölçüsünə görə ən yaxşısı hesab etdiyim üçdişlinin təbii ölçüdə təsviri.

Şübhəsiz ki, müxtəlif tələblərə cavab verən, keyfiyyətinə görə əla olan daha böyük və daha kiçik ölçülü başqa üçdişlilər də çoxdur. Yuxarıda tövsiyə olunan üçdişli istənilən yivlə hazırlanır, çünki müxtəlif tüfənglərin oxları müxtəlif kəsikdə olur, deməli, başlıqlar üçün yivləri də fərqlidir. Bunu heç vaxt unutmaq olmaz və oxa başlıq alanda onun oxa uyğun gəldiyini dəqiq bilmək lazımdır.
Təklif olunan, bərk, yaxşı döyülmüş ucları olan üçdişli çox uzun müddət kütləşmir (əlbəttə, müəyyən vaxta qədər, çünki sualtı qayalar öz işini görəcək). O, sınmaqdan çox əyilir - bu nasazlığı bəzən sadəcə əllə, ya da çəkic və kəlbətinlə asanlıqla aradan qaldırmaq olar. Qayaya dəyib əyilmiş, sözün həqiqi mənasında halqaya dönmüş üçdişlini tamamilə yararsız hala düşənə qədər dəfələrlə düzəltmişəm.
Eyni formalı, sadəcə daha uzun və nazik bir üçdişli variantı da var ki, daha asan əyilsə də, bəzi balıq növlərinin ovu üçün daha uyğundur, çünki onların bədəninə daha dərin sancılır və hətta onu deşib keçir.
Mən hər cür ölçüdə və tipdə saysız-hesabsız üçdişli sınamışam, amma yenə də hər dəfə yuxarıda tövsiyə etdiyim nümunəyə qayıtmışam, çünki onun forması əladır, möhkəmdir, uzun müddət kütləşmir və balığı etibarlı saxlayır.
Sualtı ovun bütün uğuru və bütün ləzzəti böyük ölçüdə oxun başlığının nə qədər iti olmasından asılıdır, ona görə də heç vaxt kütləşmiş oxla ova çıxmayın. İti başlığı təmin etməmisinizsə, sualtı ova heç başlamasanız yaxşıdır. Bu şərt ovun uğuru üçün o qədər vacibdir ki, bu barədə çox danışmağa ehtiyac yoxdur. Aşağıda, ləvazimata qulluq bölməsində ox başlığını iti saxlamaq üçün bir neçə məsləhət verəcəyəm.
Ox üçün ən azı üç ehtiyat başlıq olmalıdır, üstəlik ov zamanı bir ehtiyat başlıq həmişə yanınızda - çimərlik şortunun və ya üzgüçülük tumanının kəmərində olmalıdır; bu barədə də növbəti bölmələrin birində ətraflı danışacağam.

KUKAN
Mən zarafat etmirəm, deyəndə ki: "Kukanı həmişə yanınızda saxlayın". Onu çox vaxt evdə unudurlar, daha çox isə sahildən uzaqda harasa qoyub gedirlər. Hər ehtimala qarşı ən yaxşısı bir neçəsini yanınızda saxlamaqdır.
Kukanın özünüz asanlıqla düzəldə biləcəyiniz iki ən sadə növü var.
Onlardan birini adi, çox da nazik olmayan polad velosiped milindən düzəldirlər. Velosiped milini halqa şəklində əymək, bir ucunda qarmaq düzəltmək, ikinci, iti ucunu isə bir az elə əymək lazımdır ki, qarmağa girəndə ingilis sancağındakı kimi bağlansın. Əslində bu, alt paltarına (üzgüçülük tumanına) iplə bərkidilə bilən iri, dəyirmi ingilis sancağına bənzər bir şey olacaq. Balıq oxa keçəndə siz "sancağı" açırsınız, iti ucunu qəlsəmələrdən keçirib ağızdan çıxarırsınız, qarmağa bağlayırsınız və yalnız bundan sonra balığı oxdan çıxarırsınız.
İkinci kukan – məkik tipli kukan da ondan az rahat deyil. O, uzunluğu təxminən yeddi düym, eni yarım düymdən bir az çox və elə qalınlıqda olan hamar ağac, plastik və ya metal parçasından düzəldilir ki, çox asan sınmasın. Bu məkik formalı kukanın mərkəzində nazik ipi bərkitmək üçün deşik açılır, ipin ikinci ucu isə üzgüçülük tumanına bağlanır.
Bu primitiv kukandan istifadə etmək çox sadədir: balıq artıq oxda olanda kukanın məkiyi qəlsəmə dəliyindən, sonra isə ağızdan keçirilir. Beləliklə, ov ipə keçmiş olur və qaça bilmir.

Ən sadə kukanların iki növü. Solda – halqa şəklində əyilmiş, bir ucunda ingilis sancağı kimi kilidi olan velosiped milindən düzəldilmiş kukan. İkincisi, sağda – məkik tiplidir, ağacdan, plastikdən və ya alüminiumdan düzəldilir; uzunluğu təxminən yeddi düym, eni yarım düymdən bir az çox, qalınlığı isə dörddə bir düymdən çox deyil. Hər iki kukan iplə üzgüçülük geyiminə sərbəst bərkidilir.

İndi başqa, daha mürəkkəb kukanlar da tapmaq olar, lakin yuxarıda təsvir olunan iki kukan qalanların hamısından yaxşıdır – onlar sadədir və istifadədə rahatdır.
Bir şeyi də həmişə yadda saxlamaq lazımdır: kukanı üzgüçülük tumanına bərkidəndə ipi etibarlı düyünlə bağlayın, amma elə düyünlə ki, hətta yaş olsa belə, ov gününün sonunda, üşüdüyünüz və həyəcanlı olduğunuz, ovu tez, artıq ləngimədən qayığa və ya qazana atmaq lazım olduğu vaxt onu asanlıqla və tez açmaq mümkün olsun.
Bəzi ovçular əlavə ləvazimat kimi yanlarında qın və suda batmasın deyə dəstəyi mantardan olan bıçaq gəzdirirlər. Bu idmanda, şübhəsiz, elə məqamlar olur ki, bıçaq zəruri, heç olmasa faydalı olur. Mən şəxsən bıçaqdan nadir hallarda istifadə edirəm, o da yalnız uzunmüddətli dərin dalışlarla məşğul olduğum hallarda; adi sualtı ovda ləvazimatda artıq bir əşyanı həddindən artıq yük sayıram. Üstəlik, suyun altında bıçaqdan istifadə təhlükəli ola bilər. Əgər sudan kənarda istifadə etmək üçün kiçik paslanmayan cib bıçağı əldə edə bilirsinizsə, onda mən başlanğıc sualtı ovçuya ov zamanı yanında tiyə gəzdirməyi məsləhət görməzdim.
Əlbəttə, əgər siz yalnız bıçaqla silahlanıb xüsusi olaraq səkkizayaq ovu ilə məşğul olmaq niyyətindəsinizsə, heç kim buna etiraz etməz. Amma bu, özüm maraqlı və bəhrəli saymadığım, əksinə, narahat, hay-küylü və yalnız məyusluq gətirən bir idman növüdür. Mənə elə gəlir ki, səkkizayaq ovunda sapa bərkidilmiş adi yemək çəngəli ilə bir yaxşı zərbə bıçaq zərbəsindən qat-qat təsirlidir.
Sualtı ovçunun ləvazimatı haqqında deyilənlərə yekun vuraraq qeyd edim ki, bu ləvazimatın istənilən hissəsinin öz çatışmazlıqları var, lakin onların hamısı bir az bacarıq və məharətlə çox asanlıqla aradan qaldırıla bilər; bu kitabla axıra qədər tanış olmaq da sizə çox kömək edəcək.
Birdəfəlik yadda saxlayın: doldurulmuş zıpkın tüfəngini əlinizə aldığınız andan etibarən əlinizdə çox təhlükəli silah var. Suda və ya quruda onunla ehtiyatsız davransanız, o, sizi, daha asanlıqla isə kənar bir adamı və ya tamaşaçını asanlıqla öldürə bilər. Zıpkın tüfəngini heç bir halda səthdə, sudan kənarda doldurmaq olmaz. Suda doldurulanda isə onunla elə davranmaq lazımdır ki, ox özünüzdən və başqa adamlardan kənara yönəlsin.
Zıpkın tüfəngini mərcan dəniz yosunlarından təmizləyərkən və bu zaman suda oxun başlığını çıxararkən üzünüzü oxun ucunun qarşısına tutmayın. Lüləni aşağı və ya yana yönəldin, özünüz isə ayağınızın altına baxın. Çox vaxt ox təsadüfən tətikdən sürüşür və belə bir hadisə ölümcül ola bilər.

AVADANLIĞI NECƏ TAXMALI VƏ ONDAN NECƏ İSTİFADƏ ETMƏLİ
Sualtı idmanın bütün uğuru maskanı və tənəffüs borusunu necə taxmağınızdan asılı ola bilər, ona görə də icazə verin, hər şeyi lap əvvəldən korlaya biləcək bəzi sadə səhvləri göstərim.
Məncə, ən yaxşısı sizi bütün avadanlıq əlinizdə suyun yanına aparmaq və elə buradan başlamaqdır, çünki su lap ayağınızın altında çalxalanmayana qədər avadanlığı taxmaq lazım deyil.
Əgər bundan əvvəl heç vaxt maskadan və tənəffüs borusundan istifadə etməmisinizsə, onları ilk dəfə əlinizə alanda zıpkın tüfəngini hələlik kənara qoyun. Maskadan və tənəffüs borusundan istifadə etməyi öyrənmək üçün sizə təxminən iki saat lazım olacaq və bu vaxtı itirilmiş hesab etmək olmaz. Lap əvvəldən fərz edək ki, siz bu əşyalardan hələ heç vaxt istifadə etməmisiniz. Bəs maskanı necə taxmalı, onunla və tənəffüs borusu ilə necə davranmalı?
Təlim siz suya yaxınlaşmazdan xeyli əvvəl başlayır, çünki ilk növbədə tənəffüs borusunu maskaya bərkitmək lazımdır. Əgər bunu düzgün etməsəniz, onunla nəfəs almaq sizin üçün çox çətin olacaq.
Tənəffüs borusunu ağzınıza aldıqdan sonra onu buraxmayın və sərbəst yırğalanmasına imkan verməyin. Onu təkcə ağzınızla saxlamayın. Mümkün qədər borunu heç vaxt kəmərlə saç arasından keçirməyin; yaxşısı həmişə onu bağ vasitəsilə maskanın kəmərinin üstündən elə bərkidin ki, düz sol qulağınızın qabağından keçsin. Boru bağın ilgəyində yuxarı-aşağı sərbəst hərəkət etməlidir, bağ isə öz növbəsində kəmərə etibarlı şəkildə bərkidilməlidir. Bu, tənəffüs borusunun suda vəziyyətini tənzimləmək üçün lazımdır.
Borunu maskanın kəmərinə bərkitdikdən sonra suyun yanında oturun və maskanın baxış şüşəsini və rezinini suda diqqətlə yaxalayın. Şüşəni yuyarkən onu barmaqlarınızla yaxşıca silin, sanki bütün səthini hər iki tərəfdən su ilə cilalayırsınız. Bunu maskadan hər istifadə etməzdən əvvəl mütləq etmək lazımdır ki, şüşəyə baxanda gözə görünməyən, amma maskanın şüşəsindən baxanda dərhal aşkar edəcəyiniz duz örtüyü təmizlənsin.

Tənəffüs borusu üçün ideal vəziyyət: boru maskanın kəmərinə bərkidilib və sol qulağın qabağından keçir. Tənəffüs borusunu bərkitmək üçün bağ da, rezin lent də eyni dərəcədə yararlıdır.

İndi maskanı yanınıza qoyun və siz ayağınıza üzgəcləri taxana qədər qoy orada qalsın. Üzgəcləri taxmayınca maskanı taxmayın.
Asan taxılması üçün onları və hər iki ayağınızı su ilə yaxşıca isladın. Bundan sonra, əgər onlar tənzimlənəndirsə, onları taxıb lazımınca uyğunlaşdıra bilərsiniz ki, ayağı sıx tutsun və bu zaman ayaq barmaqlarını əyməsin.
Üzgəcləri taxan kimi maskanızı götürün və bir daha suda yaxalayın. Maskanın flanslarının üz dərisinə daha yaxşı yapışması üçün üzünüzü də su ilə isladın. İndi maskanı taxın və onu üzünüzə lazımınca uyğunlaşdırmayınca tənəffüs borusunun ağızlığını ağzınıza almayın.
Budur, yeni başlayanı gözləyən bir çox xoşagəlməz hallardan qaçmağa kömək edəcək bir neçə fənd: ilk növbədə maska həddindən artıq sıx oturmamalıdır. Demək olar ki, bütün yeni başlayanlar, bir qayda olaraq, maskanı üzlərinə çox sıx çəkirlər, elə bilirlər ki, bununla ideal kipliyə nail olurlar. Halbuki maska üzə sıx, lakin təzyiqsiz oturmalıdır, maskanın kənarları üz dərisinə batmamalıdır. Buna maskanın başın ətrafındakı kəmərini tənzimləməklə asanlıqla nail olmaq olar.
Lap əvvəldən yadda saxlamaq lazımdır ki, əksər hallarda problemlər və suyun sızması düz burnun altında və ya burun qanadlarından başlayıb ağız künclərinə doğru gedən iki qırışın olduğu yerlərdə baş verir. Əgər bu xətləri etibarlı şəkildə örtməmisinizsə, su məhz bu xətlər boyunca sızır. Deməli, maskanın rezin flansı burnun altında yaxşı oturdulmalıdır.

Maskanı üzə necə uyğunlaşdırmalı: A və B oxları suyun sızmasının ən çox ehtimal olunduğu yerləri göstərir. A oxu adətən burundan ağız künclərinə doğru gedən və suyun içəri keçdiyi qırışları göstərir. Burunla maskadan hava çəkməklə maskanızın sudan yaxşı izolyasiya olunub-olunmadığını müəyyən etmək olar. B oxu burnun altındakı çuxuru göstərir ki, onu da etibarlı şəkildə örtmək lazımdır, lakin bu zaman bərk yox, etibarlı şəkildə. Bu tədbir eyni zamanda A oxu ilə göstərilən yerdəki problemləri də aradan qaldırmağa kömək edir.

Maskanın flansını burnun altına sıx oturdub bütövlükdə maskanı uyğunlaşdırdıqdan sonra onun su buraxıb-buraxmadığını asanlıqla yoxlaya bilərsiniz. Bunun üçün burunla dərin nəfəs almaq lazımdır. Əgər maska su keçirmirsə, A o, üzü hiss olunacaq dərəcədə dartacaq, vakuum yarananda isə dərhal hiss edəcəksiniz ki, o, hətta havanı da buraxmır. Digər tərəfdən, əgər maskanın içindən burunla heç olmasa bir az nəfəs ala bilirsinizsə və ya havanın burundan ağıza gedən qırışlar boyunca daxil olduğunu hiss edirsinizsə, deməli, maskanız su keçirməyən olmayacaq.
Beləliklə, maskanın kənarının burnun altında və ətrafında üzə dartılmasını o vaxta qədər dəyişin ki, nəhayət maskanın rahat və sıx oturduğunu, burunla nəfəs alanda içəri hava keçmədiyini, vakuum sayəsində isə maskanın üzdə möhkəm durduğunu hiss edəsiniz. Diqqət edin ki, maskanın içinə bir tel də olsa saç düşməsin, əks halda su altında bu, suyun sızmasına səbəb olacaq.
Maskanın su keçirməməsini bu üsulla yoxlayarkən kiçik bir xoşagəlməz hala rast gələcəksiniz: isti nəfəsinizlə müəyyən miqdarda havanı qatılaşdıracaq və şüşənin tərləməsinə səbəb olacaqsınız.
Belə halda maskanı çıxarın, su ilə yaxalayın, şüşələri tüpürcəklə silin, artıq suyu silkələyin və maskanı yenidən taxın. Yalnız bu dəfə bunu daha tez edin və sonra suya girin. Hər şeyi məhz belə etmək lazımdır ki, başınız üçün maska kəmərinin ideal dartılmasını tapasınız, kəmərin tokasını bu vəziyyətdə bağlayasınız və ilgəklə yerində möhkəm bərkidəsiniz. Bundan sonra artıq kəməri yenidən uyğunlaşdırmaqla məşğul olmaq lazım gəlməyəcək.

Ox maska kəmərinin tokasının yanında bərkidilmiş rezin lent və ya bağ parçasını göstərir; bu, lazımi yerdə tənzimlənmiş kəmərin sürüşməməsi üçündür. Kəmərin başınıza uyğun rahat gərginliyini bir dəfə təyin etdikdən sonra bu vəziyyəti yadda saxlayın və lazım olanda sadəcə bu rezin məhdudlaşdırıcını ora çəkin.

Maska etibarlı şəkildə taxılan kimi, ləngimədən üzünüzü suya salın, əks halda günəşin istisi təsirindən baxış şüşəsi yenidən tərləyəcək, hərçənd tüpürcək bunun qarşısını alır; şüşədəki ən kiçik duman ləkəsi belə su altında olarkən sizi elə əsəbiləşdirəcək ki, bütün həzzinizi korlaya bilər. Deməli, maska üzünüzə etibarlı şəkildə oturan kimi dərhal başınızla birlikdə suya girin - maskanı məhz buna görə ən axırda taxmaq lazımdır.
Əlbəttə, suya girməzdən əvvəl tənəffüs borusunun müştüyünü ağzınıza almaq və borunu onu maska kəmərinə bərkidən ilgəkdə lazımınca yerləşdirmək lazımdır. Bu zaman mütləq yadda saxlayın - tənəffüs borusunun rezin müştüyünü necə deyərlər, "ölü tutuşla" sıxmaq lazım deyil. Rezin ağızlığın diş ətinin arxasında deyil, önündə olmasını nəzərə alaraq, onu dişlərinizin arasında möhkəm sıxmağınız tamamilə kifayətdir. Buna görə də müştüyün rezini nə qədər nazik və yumşaq olsa, bir o qədər yaxşıdır. Sonralar, öyrəşdikdə, borunu ağzınızdan çıxarmadan oxuya, fit çala və istədiyiniz kimi əylənə biləcəksiniz, amma ilk vaxtlar borunu gərginlik olmadan, ağzınızı sıx bağlayıb və onu dişlərinizlə möhkəm sıxaraq saxlayın.
İndi isə bədəninizin əzələlərini boşaldın. Özünüzü sərbəst, təbii aparın, yavaş hərəkət edin; hərəkətləriniz güclə hiss olunmalıdır.
Sadəcə suyun üzərində rahat, təbii uzanın, yaxşı olar ki, dayazlıqda; üzüqoylu uzanın və mümkün qədər az hərəkət etməyə çalışın. Gərginləşməyin. Əzələlərinizi boşaldın, boşaldın, boşaldın!

Əzələlərinizi boşaldın. Lastları güclə tərpədərək suyun üzərində qalın. Sərbəst, yüngül və yavaş nəfəs alın, amma yalnız ağızla. Burnunuzu unudun, onu rahat buraxın. Sonra burunla nəfəs almağa çalışın və görəcəksiniz ki, o bağlıdır, boğulacaqsınız və nəfəsi ağızla almalı olacaqsınız.

Lazım olsa, qollarınızı aşağı salın və üzmə qabiliyyətini saxlamaq üçün nə qədər hərəkət lazımdırsa, düz o qədər hərəkət edin. Fizika qanununa görə səthdə qalacaqsınız, ona görə də indicə batmağa başlayacağınız fikrinə uymayın. Sadəcə suyun üzərində uzanın və qarşınıza baxın.
Başınız suya batan kimi ağızla tələsik və kəskin nəfəs almağa başlamayın. Əlbəttə, ağızla nəfəs almalısınız, amma yüngül və bərabər, mütləq yüngül və heç bir tələskənlik olmadan.
Mümkündür, hətta ehtimal ki (əvvəllər bu mənim də başıma gəlirdi), ağızla bir neçə dəfə nəfəs aldıqdan sonra birdən boğulduğunuzu hiss edəcək, yuxarı can atacaq və hava udmaq üçün maskanı dartıb çıxaracaqsınız. Amma yuxarıda deyilən, ilk baxışda ən xırda görünən bütün məsləhətlərə dönmədən və ciddi əməl etsəniz, bu, heç vaxt başınıza gəlməz. Lakin boğulma hiss etsəniz belə, çaxnaşmaya düşməyin və özünüzü itirməyin. Bunun səbəbi çox sadədir - çox gərginləşmisiniz, özünüzü sıxılmış hiss edirsiniz, vərdişlə ağızla deyil, burunla nəfəs almağa çalışırsınız; bəlkə də səbəb su altında gözünüzün önündə açılan mənzərəni görəndə sizi bürüyən heyranlıq və təəccüb hissidir.
Yaxşı, heç olmasa bir dəfə su altına baxdıqdan sonra mütləq bunu təkrar-təkrar etməyə çalışacaqsınız.
Sizi əmin edirəm, heç olmasa bir dəqiqə ağızla nəfəs ala bilsəniz, həmin dəqiqədən etibarən maskada nəfəs almağı mənimsədiyinizi cəsarətlə hesab edə bilərsiniz. Doğrudan da, bu, çox sadə işdir və onu mənimsəmək üçün çox vaxt lazım deyil, şərtilə ki, su altında maska ilə olarkən hərəkətlərinizə həyəcanlı səylər qatmayasınız.
Yüngül, təbii və tələsmədən hərəkət edin, üzərkən əsasən qollardan deyil, ayaqlardan istifadə edin. Əgər yenə də qolların köməyi lazım olarsa, onları sinə hərəkətləri ilə, döş qəfəsinin yavaş, təbii, sərbəst hərəkətləri ilə əvəz edin.
Təbii ki, artıq siz yeni idman növünün növbəti qurbanına çevrilmisiniz və heyranlıq sözləri istər-istəməz dilinizdən qopub tənəffüs borusunda ilişib qalacaq. Çox ehtimal ki, bu heyranlıq səslərinin bir hissəsi borudan kənara çıxacaq və onda duzlu su udub yuxarı qalxmalı, maskanı çıxarmalı və öskürməli olacaqsınız. Sonralar su altında gördüklərinizdən aldığınız heyranlığı kiminləsə bölüşmək üçün qarşısıalınmaz istəkdən mütləq özünüzlə danışacaqsınız, sualtı ov zamanı isə inadkar balıqla mübarizənin qızğın çağında lap söyüş söyməyə, üz-göz turşutmağa, gülməyə və hətta qışqırmağa başlayacaqsınız. Amma bu barədə ayrıca söhbət olacaq.
İndi əsas vəzifəniz maskaya öyrəşmək, ona alışmaqdır; buna bir gün ərzində çox asanlıqla nail olmaq olar.
Heç şübhəsiz, əvvəlcə maska bir az su buraxacaq, çox sıxacaq və ya əksinə, çox boş oturacaq, sürüşəcək və ümumiyyətlə sizə çox narahatlıq verəcək, amma bu fəslin əvvəlində verilən məsləhətləri yadda saxlayıb onlardan istifadə etməklə maskanı üzünüzə tez uyğunlaşdıra və onun üçün tam su keçirməzliyi təmin edən ən rahat vəziyyəti tapa bilərsiniz.
Çox üzün, maskaya öyrəşin, ondan istifadə qaydalarını qəsdən pozun və bununla da bunun nəyə gətirib çıxardığına əmin olun. Başınıza qorxulu heç nə gəlməyəcək: istənilən saniyə maskanı dartıb çıxara və özünüzü hər hansı xoşagəlməzlikdən xilas edə bilərsiniz. Özünə inam həmişə istənilən maneəni asanlıqla aşmağa kömək edir.
Nisbətən tezliklə üzünüzdə maska olduğunu və ağızla nəfəs aldığınızı demək olar ki, hiss etməyəcəksiniz. Bəzən yalnız qeyri-ixtiyari titrəmə və ya yoldaşlarınızın ucadan xatırlatması artıq bir neçə saatdır suda olduğunuzu və səhər yeməyinə getmək vaxtı çatdığını bildirəcək.

Beləliklə, sualtı tüfəngi əlinizə alın.

Bu halda, əgər yuxarıda verilən məsləhətlərin hamısı kiməsə həddən artıq sadə və ya əhəmiyyətsiz görünərsə, kənardan müşahidə edin ki, ilk dəfə tənəffüs borulu maska taxan və bu məsləhətləri almamış yeni başlayan idmançı öz ləvazimatını mənimsəməyə və qaydaya salmağa, xırda səhvləri aradan qaldırmağa necə aciz halda cəhd edir. Şübhə yoxdur ki, sonunda o da bütün çətinlikləri dəf edəcək və maskaya alışacaq, lakin bunun üçün ona praktiki məsləhətləri almış və mənimsəmiş sizdən ən azı iki dəfə çox vaxt lazım olacaq. Sonralar, siz su altında ova başlayanda, burada qeyd olunan bəzi üsul və məsləhətlər sizin üçün çox, həm də çox dəyərli olacaq.
Tutaq ki, siz tənəffüs borulu maskanı mənimsəmisiniz və su altında özünüzü sərbəst hiss edirsiniz. İndi artıq zıpkın tüfənginə də keçmək olar.

Oxu zıpkın tüfənginə bağlayan neylon ipin uzunluğu; ip atəş anında avtomatik olaraq açılır. A hərfi ilə dəstəyin yanındakı ip sarğıları göstərilib (bəzən bu, adi qarmaqdır). B hərfi ilə lülənin ön ucundakı qarmaq. V hərfi ipin oxa sərt bərkidilməsi üçün iş qurğusunu göstərir. Şəkildə neylon ip boşalmış vəziyyətdə göstərilib. Adətən o, bərk dartılmış olur. Bir çox ovçular sadəcə ipi açırlar və o, sol qolun altından onların arxasınca sürünür.

Zıpkın tüfəngindən qorxmayın, sadəcə onunla ehtiyatla və inamla davranın, onda bu əşyadan ov və idman aləti kimi böyük məmnunluq alacaqsınız.

Rezin zərbəli zıpkın tüfəngini necə doldurmalı: sərbəst üzərkən tüfəngin qundağını qarnınıza dirəyin və rezini oxun üzərində dayanana qədər dartın. İpi (burada göstərilməyib) sarıyana qədər tüfəngi qoruyucuya qoyun və yalnız bundan sonra qoruyucudan çıxarın, lakin atəşə hazır olmayınca barmağınızı tətiyə toxundurmayın.

Dərhal əvvəllər bəlkə də artıq hansısa balıq gördüyünüz yerə yollanın və elə orada tüfəngi suda doldurmağı və tüfəngə uzun neylon iplə bağlanmış oxu yerinə qaytarmağı öyrənməyə başlayın.
Zıpkın tüfəngi ilə əsas əlləşmə, çox güman ki, neylon ipdən başlayacaq, çünki müxtəlif sistemli tüfənglərdə ipin bərkidilmə üsulları fərqlidir. Əksər tüfənglərdə ip tüfəngin kənar uclarında yerləşən xüsusi sarğılara və ya tüfəngin alt hissəsindəki kiçik yaylı qısqaca sarınır. Şəraitdən asılı olaraq, sizə təxminən nə qədər uzunluqda ip lazım olduğunu hesablamalısınız ki, hər şeyə ilişib onu arxasınca sürüyəcək artıq üzən ip qalmasın.
Əvvəlcə ipin lazımi uzunluğunu dəqiq hesablamaq çətin olur, çünki yaş neylon uzanır və beləliklə, sahildə diqqətlə ölçüb sardığınız parçadan birdən uzun çıxır. Lakin tezliklə suda uzanmasını nəzərə almaqla ipin dəqiq ölçüsünü öyrənəcəksiniz və daimi və diqqətli nəzarət tələb edən bu idmanda bu problem sizin üçün heç bir çətinlik yaratmayacaq.

Yaylı zərbəli zıpkın tüfəngini necə doldurmalı: üzgəclərlə suda yerində dayanın, doldurucunu oxun başlığına (və ya onun üstünə) taxın, tüfəngin qundağını bir az irəli çıxarılmış və bükülmüş ayağınıza dirəyin, sol əlinizlə tüfəngi şaquli vəziyyətdə saxlamağa kömək edin, sonra sağ əlinizlə oxu tüfəngin içində döyüş vəziyyətinə qədər basın. Tüfəngi saxlamaq üçün digər rahat vəziyyət adi tüfəng atıcılığında olduğu kimi ayaqları çarpazlayıb onlarla qundağın ucunu qucaqlamaq və ya qundağı irəli çıxarılmış ayaq üzərində saxlamaqdır.

Sonralar isə, ovçu olanda, ipi heç də həmişə sarğılara sarımayacaq, sadəcə onu tüfənginizin yanında sərbəst üzən halda buraxacaqsınız; yeni başlayanlara bu üsulu tətbiq etmək tövsiyə olunmur, lakin bu, vaxta qənaət edir və əlləşməni azaldır.
Beləliklə, zıpkın tüfənginə alışın - onu doldurun və atəş açın, diqqətlə baxıb onun xüsusiyyətlərini, atış məsafəsini və s. qeyd edin. Başlanğıc üçün bütün təcrübəniz bundan ibarət olacaq. Ancaq bir şeyi unutmayın: ilk addımlardan zıpkın tüfəngi ilə ov obyektini adi tüfəng atıcılığında hədəfə nişan aldığınız kimi nişan almaq kimi zərərli vərdiş qazanmayın. Birdəfəlik, lap əvvəldən yadda saxlayın - tüfəngin lüləsini balığa yönəldin, onunla nişan almayın. Bu barədə növbəti fəsildə daha ətraflı danışılacaq, amma mən sizi əvvəlcədən bir daha xəbərdar etmək istərdim ki, zıpkın tüfəngindən atəş məşq edərkən dərhal özünüzdə düzgün vərdişlər yaradasınız. Əgər su altında üzərkən daim bu atəş üsuluna əməl etsəniz, adi quru tüfəng ovçusu prinsipi ilə atəş açandan daha yaxşı atıcı olacaqsınız.
Və yalnız indi yüngül, qısa tüfəngin üstünlüyünə öz gözünüzlə əmin olacaqsınız.
Əgər əlinizdə yaylı zərbəli tüfəng varsa, əllərinizlə işləməyin nə qədər çətin olduğunu və onun nisbətən nə qədər yavaş atdığını dərhal hiss edəcəksiniz. Bundan sonra qısa, yüngül, ikiqat rezin zərbəli tüfəngi götürəndə ondan atəş açmağın nə qədər rahat olduğuna əmin olacaqsınız. Siz bütün qolunuzdan və biləyinizdən istifadə edir, tüfəngin lüləsini asanlıqla istənilən nöqtəyə yönəldirsiniz.
Əvvəlcə göz, sonra bilək, qolun özü, bədən və beyin: su altında atəş zamanı nişan impulslarının qaydası və ardıcıllığı belə olmalıdır. Bu prinsipi möhkəm qayda kimi qəbul etməklə, siz özünüzdə tüfənginizi hiss etmə duyğusu yaradacaq və gələcəkdə təcrübəli sualtı ovçunun bütün bu tərkib psixi impulslarını mexaniki olaraq vahid bir bütövdə birləşdirmək vərdişi qazanacaqsınız.
İndiyədək siz bütün bunları suyun səthində uzanaraq edirdiniz, əlbəttə, əgər hələ də su altına dalmaq həvəsinə düşməmisinizsə. Əgər bu artıq baş veribsə, deməli, düzgün yoldasınız, çünki bunun üçün su altına dalmadan balığı izləmək və onu vurmaq demək olar ki, mümkün deyil.
Və nəhayət, nə qədər yaxşı dalmağı bacarsanız, sualtı balıq ovunda uğur şansınız bir o qədər çox olacaq. Deməli, dalış ona ayrıca fəsil həsr etməyə tamamilə dəyər.

DALMA
Dalma sənəti və su altında sərbəst qala bilmək bacarığı əsasən özünüzdə təbii vərdişlər yarada bilməkdən ibarətdir. Bu vərdişlər sizə bütün diqqətinizi balığın axtarışına, izlənməsinə və təqibinə yönəltmək imkanı verəcək, bütün gücünüzü və səyinizi dalmağa, su altında qalmağa və yenidən səthə qalxmağa sərf etməyəcəksiniz. Bütün bu hərəkətlər zəhmətsiz, demək olar ki, qeyri-ixtiyari və asanlıqla yerinə yetirilməlidir.
Yaxşı dalmağı mütləq bacarmaq lazımdır, çünki bir çox balıqlar adətən daşların və qayaların altında və ya yosunlarda gizlənir, həm də əsasən dibdə qidalanır. Hətta səthdən o qədər də dərində üzməyən balığı təqib edərkən belə, yaxşı dalmağı və su altında sərbəst hərəkət etməyi bacaran sualtı ovçu ona daha asan və daha dəqiq atəş açacaq.
Əgər siz heç vaxt dalmamısınızsa, ilk dəfə zıpkın tüfənginizi bir kənara qoyun və onu özünüzlə yalnız su altında özünüzü nisbətən asan və sərbəst hiss etdikdən sonra götürün.
Dalma zamanı iki məqamı həmişə yadda saxlamaq və aradan qaldırmaq lazımdır: bu, suyun tənəffüs borusuna dolması və maskanın üzə təzyiqinin artmasıdır, çünki dərinlikdə suyun təzyiqi maskanı dolduran havanın təzyiqindən böyük olur.
Suyun altına bir neçə fut endikdə tənəffüs borusu, təbii ki, su ilə dolur. Lakin siz batmazdan əvvəl dərin nəfəs alaraq hava ehtiyatı topladığınız və dərinliyə enərkən bu havanı saxladığınız üçün, nəfəsinizi tutduğunuz müddətdə su heç cür ağzınıza düşməyəcək.
Səthə çıxdığınız anda isə, bildiyiniz kimi, ağızla borudan güclü nəfəs verirsiniz və beləliklə, hava ilə birlikdə suyu da tənəffüs borusundan itələyib çıxarırsınız. Bundan sonra yenidən dərin nəfəs ala bilərsiniz.
Bir şeyi heç vaxt unutmaq olmaz: səthə qalxıb növbəti nəfəsi verəndə mümkün qədər enerjili nəfəs verin, havanın ağızdan yavaş-yavaş çıxmasına imkan verməyin. Havanı güclü, kəskin nəfəslə itələyin. Və dalğıclar üçün bu ən vacib və ən faydalı göstərişi birdəfəlik yadda saxlayın.
Suyun səthində sürətli və intensiv nəfəs vermək vərdişinin dəyərini balığın arxasınca daha dərinə endiyiniz zaman tam anlayacaqsınız, çünki yalnız belə tam və intensiv nəfəs verməklə tənəffüs borusunu sudan tamamilə təmizləyirsiniz ki, bunun ardınca dərhal və ləngimədən sizə lazım olan yeni, su qarışığı olmayan təmiz hava ehtiyatını ala biləsiniz. Əgər borudakı suyu yaxşıca üfürüb çıxarmasanız, bunun ardınca aldığınız təzə hava su ilə birlikdə gələcək; boğulacaq, öskürməyə və tüpürməyə başlayacaq və maskanı üzünüzdən qoparacaqsınız. Buna görə də səthə qalxdıqdan sonra borudakı suyu qətiyyətlə üfürüb çıxarın və dərin nəfəslə yeni hava ehtiyatı alın.
Bütün bu göstərişləri yadda saxlayaraq bir neçə dayaz dalış edin – dərhal dərinliyə dalmayın, suyun səthindən cəmi bir neçə fut aşağıda üzün. Və bir daha: gərginləşməyin, hərəkətlərinizi sıxmayın və bu hərəkətlərə bütün gücünüzü qoymayın. Özünüzü sərbəst, rahat, yüngül aparın.
Bədənin beldən ilkin, yaxud başlanğıc əyilməsi və suyun altına getmək üçün "ördək dalışı" deyilən hərəkət əvvəlcə sizə alınmaya bilər, lakin heç olmasa bir dəfə suyun altına dala bildiyiniz kimi, irəli hərəkət etmək üçün dərhal üzgəclərinizlə mülayim işləməyə başlayın. Sonrakı bütün lazımi hərəkətləri artıq üzgəcləriniz yerinə yetirəcək.
Tələsmədən aşağıdakıları bir neçə dəfə edin: nəfəs alın (lakin çox dərin yox), başınızı suyun altına salın ki, başın ağırlığı dərinə batmağınıza kömək etsin. Başınız və çiyinləriniz suyun altına keçən kimi qollarınızla bir neçə hərəkət edin və bunun ardınca ayaqlarınızı elə düzəldin ki, onlar sudan şaquli şəkildə çıxsın. Və siz asanlıqla suyun altına batmağa başlayacaqsınız.
Yadda saxlayın ki, başınız çox ağırdır və əgər onu aşağı salıb çənənizi sinənizə sıxsanız, dalmaq sizin üçün başınızı yuxarı tutduğunuz haldan xeyli asan olacaq.

Sonralar bu üsuldan - ayaqları sudan şaquli yuxarı atmaqdan - imtina etmək lazım gələcək və mən bu barədə burada yalnız ona görə danışıram ki, ilk cəhdlərdə yeni başlayan üçün ilkin, yaxud başlanğıc dalışı öyrənmək asan olsun. Ona görə də bu üsula öyrəşməyin və başı, çiyinləri suyun altına salma texnikasını mənimsədikdən, bədəninizi saxlayan su səthindən yalnız əllərlə ilk bir neçə avar çəkməklə ayrılmağı öyrəndikdən sonra ondan istifadə etməyin.
Sualtı idmanın bu mərhələsinə aid bütün məsləhətlərim və göstərişlərim əsasən ondan ibarətdir ki, sizi nəfəsinizi saxlamağı, səthə qalxdıqdan sonra isə "işlənmiş" havanı güclü və tam şəkildə çölə verməyi öyrənənə və suyun altında sərbəst sürüşmə vərdişi qazanana qədər dayaz dərinlikdə çox üzməyə həvəsləndirim.
Əgər siz mahiyyətcə sadə olan başlanğıc dalış texnikasını mənimsəsəniz, heç olmasa bir az suyun altında qalmağı və nəfəs almaq üçün asanlıqla yuxarı qalxmağı öyrənsəniz, bundan sonra sualtı dünyada maraqlı macəralar axtarışında daha böyük dərinliyə dalmaq sizin üçün o qədər də çətin olmayacaq.
Amma daha dərin, ciddi dalışa necə başlamaq barədə danışmazdan əvvəl bir vacib məqamı qeyd etməliyəm; indiyədək bu barədə danışmamışam, çünki bir neçə fut dərinliyə daldığınız müddətdə onun rolu yoxdur. Söhbət maskanın su təzyiqinin təsiri altında bir qədər sıxılmasından gedir.
Dərinə endikcə görəcəksiniz ki, artıq altı-yeddi fut dərinlikdə dənizin təzyiqi maskadakı hava təzyiqindən o qədər çox olacaq ki, onun rezin kənarları nəzərəçarpacaq dərəcədə sıxılacaq. Belə sıxılmadan təbii ki, maskanın üzə təzyiqi də artacaq və bu, sizi təkcə narahat edib əsəbiləşdirməyəcək, həm də tezliklə hiss edəcəksiniz ki, çox pis görürsünüz və əlbəttə, görmə qabiliyyətinin itməsinə, üzə və gözlərə təzyiqə dözə bilməyəcəksiniz.
Düzdür, bunda heç bir təhlükə yoxdur, çünki maska yerindən sürüşmür. Bir az sıxılsa da, sizə heç bir zərəri olmayacaq. Sadəcə narahatlıq hiss etməyə başlayacaqsınız və bu sizi o qədər əsəbiləşdirəcək ki, ovu demirəm, bu xoşagəlməz maneəni aradan qaldırmasanız, heç sərbəst dala da bilməyəcəksiniz.
Bunun üçün üsul var və özlüyündə çox sadə olsa da, xüsusi vərdiş tələb edir.
Dalmağa hazırlaşarkən ağızla nəfəs alırsınız və başınızı tamamilə suya salmazdan əvvəl ciyərlərinizdən burunla maskaya bir az (lap azca) hava üfürün (ən cüzi miqdarda). Və dərhal dərinə enin.
Maskaya əlavə edilən bu cüzi hava təzyiq fərqini kompensasiya edir. Elə də ola bilər ki, səthdə ləngiyərək maskanızı hava ilə həddindən artıq doldurasınız və bununla da maskanın kənarının üzə yapışmasını pozaraq suya yol açasınız. Amma suyun altında təzyiq o qədər dəyişir ki, bu cüzi əlavə hava lazımdır və o, suyun maskaya girməsinə yol açmır.
Bu kiçik əlavə hava adətən maskanın dərinlikdə sıxılmaması və rahat oturmağa davam etməsi üçün tam kifayət edir, daha təcrübəli olanda isə (bir neçə dəfə suyun altında olmayınca bunu etməyi məsləhət görmürəm) dənizin dərinliyində olarkən vaxtaşırı ciyərlərinizdən hava götürüb azar-azar burunla maskaya üfürə biləcəksiniz. Amma bu yenə də riskli ola bilər, xüsusən də bunun nəyə səbəb ola biləcəyini bilmirsinizsə; ona görə də sonra danışacağım lazımi ehtiyat tədbirlərini öyrənməyincə buna əl atmayın.
Hava kompensasiyası üsulu sərbəst dərin dalışın açarıdır və bu əməliyyatı avtomatik yerinə yetirməyi öyrənmək üçün zəhmət çəkməyə tam dəyər.
Bu üsulu heç olmasa bir dəfə uğurla yerinə yetirib, bunu nə üçün etdiyinizi və bunun sizə nə verdiyini anladıqdan sonra özünüzü dərin dalışa, yəni sualtı idmanda ən həyəcanlı məşğuliyyətə tam hazır saya bilərsiniz. Yeri gəlmişkən, burada dərin dalış dedikdə 12-14 futa qədər dərinliyi nəzərdə tuturam; bu, əlbəttə, peşəkar dalğıclar istisna olmaqla, adətən demək olar ki, hər kəs üçün dərin sayılır. Ona görə də səhvən elə düşünməyin ki, sizi heç vaxt geri qayıtmayacağınız dərinliklərə itələyirəm. Sonralar, əlbəttə, istədiyiniz qədər, yaxud heç olmasa ciyərlərinizin imkan verdiyi qədər dərinə dala bilərsiniz.
Beləliklə, düzgün dalışa qayıdaq.
Suyun altına enərkən hər ehtimala qarşı zıpkın tüfəngini də özünüzlə götürə bilərsiniz və bununla da lap əvvəldən onu əlinizdə saxlamağa öyrəşərsiniz. Sonra: diqqətlə baxıb hara üzmək istədiyinizi müəyyən edirsiniz. Zıpkın tüfəngini suda özünüzdən aşağıda tutun ki, dərinə enməyinizə kömək etsin. Ağızla yaxşı, dərin (yalnız həddindən artıq güclü olmayan) nəfəs alın, burunla maskaya bir az hava verin və başınızı suya elə salın ki, onun ağırlığı sizi suyun altına çəksin; sonra bədəninizi belinizdən bükərək G hərfinə bənzər bir forma alın və ardınca rəvan və zəhmətsiz şəkildə dərinə sürüşün.
Daha sonra artıq üzgəclərinizin güclü və intensiv hərəkətləri ilə başıaşağı dərinə enirsiniz. Heç bir halda üzgəclərlə nizamsız, yorucu hərəkətlər etməyin - belə iş nəfəs ehtiyatını çox tez tükəndirir.
Sizə lazım olan müəyyən dərinlikdə üfüqi vəziyyət alın.
Suyun altında qalmaq üçün sizə çox səy lazım olmayacaq. Əlinizdə yaylı tüfəng varsa, onun ağırlığı bu işdə sizə xeyli kömək edəcək və buna heç bir səy sərf etməyəcəyiniz üçün suda istədiyiniz kimi və istədiyiniz yerə sərbəst və rahat sürüşə bilərsiniz. Rezin dartılı daha yüngül tüfəng sizi bir az daha üzücü edəcək, amma yenə də sizə mane olacaq qədər yox.
Suyun altında olarkən düz xətt boyunca üzün, dönüşlər edin, çevrilin, tüfəngdən atəş açın, qayalara girin, xırda balıqlara atəş açın, balıqqulağı toplayın, bir sözlə, suyun altında istədiyiniz hər şeyi sərbəst etməyi öyrənin.
Sonra hiss etdikdə k

Şərhlər (0)

Hələ şərh yoxdur

Şərh yazmaq qeydiyyatdan keçmiş üzvlər üçün qeydiyyat açıldıqdan sonra mümkün olacaq.

Material haqqında

Növ Məqalə

Müəllif Ixtiandr

Tarix 19.06.2008

Baxış 10 825

Həmçinin oxuyun

Hava və balığın davranışı Uzağa atma - Terri Edmondsun "ustad dərsi" 1-ci hissə Yüz bir üsul «Tay üsulu» və ya qayığınız yoxdursa, nə etməli….