Şimal-qərb marşrutu: Qax

QAX rayonu respublikanın şimal-qərbində yerləşir, Gürcüstanla həmsərhəddir. Rayonun cənubunda iqlim quru, mərkəzində mülayim isti, rütubətli subtropikə keçən, dağlarda isə yağıntıların bərabər paylandığı soyuq iqlimdir. Göründüyü kimi, burada nisbətən kiçik ərazidə dörd iqlim qurşağı yerləşir. Temperatur fərqləri burada çox böyükdür - dağ zirvələrində -40-dan ACINOHUR gölü yaxınlığında +40-a qədər.

Rayonun ərazisində "İLİSU" Dövlət Qoruğu yerləşir (sahəsi - 9,2 min ha). Burada əsas qorunan obyektlər orta dağ qurşağının meşələridir (qoruq ərazisinin 90%-i). Burada 300-ə yaxın bitki növü, o cümlədən 90 ağac-kol növü, xeyli sayda endemik və nəsli kəsilməkdə olan növlər var. Dağ meşələrində ayılar, dağ keçiləri, canavarlar, çöl donuzları, meşə pişikləri, çaqqallar yaşayır. Ov və balıq ovu üçün GANIX-ƏYRİÇAY vadisi ərazisində yaxşı yerlər var.

Burada çoxlu tarixi abidə qalıb. Arxeoloqların aşkar etdiyi kurqanlar bölgədə hələ tunc dövründə insanların yaşadığını sübut edir. Özünəməxsus memarlığın nümunəsi 18-ci əsrə aid ULU KÖRPÜdür. Mərkəzində məscid qalmış SUMUQ QALASI eyniadlı sultanlığın keçmiş paytaxtı olan İLİSU kəndində yerləşir. SUMUQ xalqın yaddaşında ŞEYX ŞAMİLİN silahdaşı, sonuncu yerli sultan DANİYAL BƏYİN dayaqlarından biri kimi qalıb. Bu yerdə hələ qədim zamanlardan insanlar yaşayıb - arxeoloqlar burada e.ə. 1-ci əsrə aid unikal KÜP QƏBİRLƏRİ aşkar ediblər. Elə burada, İlisuda, hündürlüyü 10 metr olan dördkünc GÖZƏTÇİ QÜLLƏSİ də (14-cü əsr) qalıb. Bu kəndin ətrafında çoxlu kükürdlü termal bulaqlar var.

TÜRMƏÇAY kəndi yaxınlığında, qədim palıdlar meşəsində ŞEYX ŞAMİLİN naibi (sərkərdəsi) HACI MURADIN qəbri var. Qəbrinin üstünə ərəb dilində yazı olan daş lövhə qoyulub: "Burada böyük şəhid, avar Hacı Murad Xunzaxlı dəfn olunub".

QUM kəndi yaxınlığında Qafqaz Albaniyası dövrünə aid abidələr qalıb - SIRTQALA qalası (18-ci əsr), QUM BAZİLİKASI, 5-ci əsrə aid xarabalıqlar, DAİRƏVİ MƏBƏD (7-ci əsr). LƏKİT kəndində də MƏBƏD KOMPLEKSİ (12-ci əsr) qalıb. SARIBAŞ və CALAYIR kəndlərində yerli sənətkar qadınlar orijinal naxışlı xalçalar toxuyur, yun CORABLAR toxuyurlar. QAXBAŞ kəndində yerli sakinlər ev şərabları hazırlayırlar.

QAX ŞƏHƏRİ - Qax rayonunun inzibati mərkəzidir. Bu, dəniz səviyyəsindən 500 m hündürlükdə yerləşən kiçik şəhərdir. O, Böyük Qafqazın dağ ətəklərində, KÜRMÜKÇAY dağ çayının sahilində yerləşir. Şəhərin adı "qala" kimi tərcümə olunur.