Qərb marşrutu: Ağstafa

Rayonun əhalisi - 75600 nəfər; rayon mərkəzi, Ağstafa şəhəri - 12100 nəfər.

AĞSTAFA RAYONU Böyük Qafqazın dağətəyi ərazisində, Azərbaycanın qərb sərhədlərində - Gürcüstan və Ermənistanla sərhəddə yerləşir. Rayonda iqlim mülayimdir, əhali heyvandarlıq, kənd təsərrüfatı ilə məşğul olur.

Burada bir neçə kiçik çay və Kürün qolu - Ağstafa çayı axır, CANDARGÖL gölü yerləşir. Ağstafa şəhərindən 20 km. aralıda, TATLI kəndində GƏLƏCMƏ bulağı yerləşir, ora həm yerli sakinlər, həm də turistlər tez-tez istirahət etməyə və yerli kababın (şaşlıkın) dadına baxmağa gəlirlər.

Kürün sahilində QARAYAZI - Qarayazı ovalığının Kürətrafı tuqay meşələrini və Kür çayının orta axarını qorumaq və bərpa etmək məqsədilə 1978-ci ildə 4,9 min ha sahədə yaradılmış Dövlət qoruğu yerləşir. Burada əsas qorunan obyekt böyük tuqay meşələri massividir.

Ağstafa rayonunda həmçinin Qafqaz nəcib maralının, qırqovulun, turacın və s. sayını qorumaq və bərpa etmək üçün 1923-cü ildə yaradılmış (sahəsi 12,0 min ha) "QARAYAZI-AĞSTAFA" yasaqlığı yerləşir. Yasaqlıq Gürcüstanla sərhəddə, Kürün orta axarının tuqay meşələri zonasında yerləşir. Onun florası və faunası yasaqlığın bilavasitə həmsərhəd olduğu "QARAYAZI" qoruğunun florası və faunası ilə eynidir.

Rayonda aşkar edilib: KÖÇƏSGƏR kəndinin yaxınlığında paleolit dövrünə aid MOLLA NAĞI TƏPƏSİ qədim yaşayış yeri; QIRAQ KƏSƏMƏN kəndində 17-ci əsrə aid QÜLLƏ və 19-cu əsrə aid MƏSCİD; KÖLXƏLFƏLİ, QARAHƏSƏNLİ, DAĞKƏSƏMƏN, DÜZ QIŞLAQ kəndlərində 19-cu əsrə aid məscidlər. Bütün bölgə, o cümlədən Ağstafa şəhəri, sözün həqiqi mənasında daş dövrü, tunc və dəmir dövrü abidələri ilə "səpələnib". Bu, qədim dövrlərdə bölgənin sıx məskunlaşdığından xəbər verir. Bütün bu arxeoloji obyektlər hələ ətraflı tədqiqat və sonrakı qazıntıları gözləyir.

Ağstafa şəhərindən kənarda, Keşikçidağ silsiləsində, çoban yataqlarının (mal-qaranın yay otarılma yerləri) yaxınlığında erkən xristianlıq dövrünə aid Qafqaz Albaniyasının müdafiə qalası və mağara monastırları yerləşir. SSRİ dövründə bu zona orada Zaqafqaziya hərbi hissəsi yerləşdiyinə görə qadağan olunmuş zona olduğundan, bu unikal kompleks tədqiq edilməyib. Ona giriş yox idi, mağaralardakı bir çox rəsmlər artilleriyanın nişan alınmış zərbələrindən zərər çəkib. Hazırda Qafqaz Albaniyasının - qədim Azərbaycanın dövlət qurumlarından birinin - bu kompleksi ilə Milli Elmlər Akademiyasının arxeoloqları məşğul olur.

AĞSTAFA ŞƏHƏRİ Gürcüstanla sərhədin yaxınlığında yerləşir. Bakıdan məsafəsi - 479 km. Şəhər XX əsrin 1914-cü ilində dəmir yolu qovşağı kimi salınıb. O, kiçik idi və Yelizavetinka adlanırdı.

Buradan dəmir yolu ilə Gürcüstanın paytaxtı Tbilisiyə getmək olar. Ağstafada rayonun tarix-memarlıq abidələrinin və mədəni irsin - xalçaçılığın, aşıq yaradıcılığının qorunmasına böyük qayğı göstərilir. Yerli diyarşünaslıq muzeyində arxeoloqların tapıntıları saxlanılır: kasalar, vazalar, məişət əşyaları və bəzək əşyaları.