İnsanlar niyə boğulur?

İnsanlar niyə boğulur?

Böyük Kusto deyirdi ki, suda baş verən bədbəxt hadisələrin səbəbi təhlükəsizlik texnikasının elementar qaydalarına əməl edilməməsidir. Qismən o haqlıdır, hətta ondan da artıq, ustadla mübahisə etməyəcəyəm.

Tibb bu barədə nə deyir.

Boğulmanın səbəbi suyun tənəffüs yollarına və ağciyərlərə düşməsidir.

Nəticə: ağciyərlərdə havanın su ilə əvəzlənməsi tənəffüsün dayanmasına gətirib çıxarır. Ağciyərlərə düşən su alveollara keçir, onlar da öz növbəsində şişir və partlayır, kapilyarlardan qansızma baş verir və qaz mübadiləsi dayanır. Hava, qan və su qatı kütlə əmələ gətirir və bu kütlə zərərçəkənin ağzından bol-bol xaric olur. Sonra hipoksiya inkişaf edir və zərərçəkənin üzü və ətrafları göyərir. Su səs yarığının refleksli spazmını stimullaşdırır, bu da havanın ağciyərlərə yolunu bağlayır. Tənəffüs dayanır və insan huşunu itirir.

Bütün bunlardan adam sadəcə qorxa bilər və suya girmək həvəsi tamam yox olur. Bəlkə də insanların boğulmasının əsas səbəbi elə QORXUDUR. Kömək çağırışının — "Qurtarın, mən üzə bilmirəm! " — arxasında ekstremal vəziyyətdə psixoloji şok və panika dayanır: məsələn, zədələnmələr zamanı, köpəkbalıqları barədə isə danışmayacağam. İnsan özünə nəzarəti itirir, üzə yalnız reflekslər çıxır və onlara düşünmədən tabe olmaq asanlıqla bədbəxt hadisəyə gətirib çıxarır. Həmçinin öskürək, asqırma, gəyirmə və qusma ağızla güclü refleksli nəfəsalmalara səbəb olur, bunları dayandırmaq çox çətindir, bu da boğulmanın səbəblərindən biridir. Əgər öskürək sizi incidirsə, ağızlığı ağzınızda bərk tutmağınız kifayətdir.

Mən balaca olanda və üzgüçülük bölməsinə gedəndə məşqçim deyirdi ki, insanlar qismən öz nadanlıqları üzündən boğulurlar. Necə BOĞULMAMAĞI mən sizə öyrədəcəm, sonra isə özünüzü BOĞMAĞA özünüz çalışın, görək nə alınacaq. Və bu işləyir, necə boğulmamağı biləndə özünü boğmaq artıq daha çətindir.

Üzgüçü müxtəlif vəziyyətlərdə boğula bilər, amma bir səbəbdən, o da sadədir və təbiəti etibarilə onunla mübahisə etmək olmaz — qanda oksigenin miqdarı kritik həddə enəndə refleksli nəfəsalma.

İstənilən xilasedici sizə deyəcək ki, suyun ağciyərlərə nüfuz etmə dərəcəsindən asılı olaraq boğulmanın bir neçə növü fərqləndirilir.

Yalançı (quru, asfiksik) boğulma ağciyərlərə az miqdarda su düşəndə baş verir. Əgər səs yarığının spazmı boğulmanın əvvəlində olubsa, qırtlaq əzələləri təkcə havanın ağciyərlərə yolunu bağlamır, həm də suyun alveollara düşməsinə mane olur — buna görə də hətta huşsuz vəziyyətdə belə su ağciyərlərə dolmur. Tənəffüsün və ürəyin işinin refleksli dayanmasına baxmayaraq, belə boğulmadan hətta yarım saat sonra da insanı xilas etmək olar.

Həqiqi (yaş) boğulma suyun alveollara düşməsi ilə baş verir, əgər səs yarığının spazmı ağciyərlərə çoxlu su dolandan sonra olursa. Bu, tənəffüs və qan dövranı prosesini geri dönməz şəkildə pozur və ümumi hipoksiyaya gətirib çıxarır. İnsanı yalnız o, su altında 6 dəqiqədən çox qalmayıbsa xilas etmək olar.

Sinkopal boğulma — yalançı və həqiqi boğulmalar arasında keçid növüdür. Hipotermiya, şok, azot narkozu və ya dekompressiya xəstəliyi boğulmadan artıq 5 — 10 dəqiqə sonra tənəffüsün dayanması ilə eyni vaxtda ürəyin dayanmasına səbəb ola bilər.

Düşünürəm ki, insanın necə və hansı səbəblərdən boğulduğunu aydınlaşdırdıq. Bəs özünü boğmamaq üçün nə etmək lazımdır… bu barədə elə burada və indi.

Arximed babanı xatırlayaq. Əgər ağırlıq qüvvəsi onun qüvvəsindən çoxdursa, cisim batır, əksinə olarsa — üzür. Deməli, boğulan adamın etməli olduğu ilk şey — dərhal öz həcmini artırmaq və çəkisini azaltmaqdır. Hamıya aydındır ki, insan paltardadırsa, ondan xilas olmaq lazımdır. Sualtı ovçu dərhal yük kəmərini atmalıdır. Axı insanın üzmə qabiliyyəti praktik olaraq neytraldır — şirin suda sıfıra yaxın, dəniz suyunda isə demək olar ki, müsbətdir, üstəgəl hidrokostyum.

Sonra arxası üstə çevrilib üfüqi vəziyyət almaq və ayaqlarla işləyərək onu daim saxlamaq lazımdır. Hava ilə dolu istənilən həcmli ağciyərlər insanı su səthində etibarlı şəkildə saxlayır. Təbiət ana həmişəki kimi müdrikdir. Amma boğulduğunu qışqırmaq olmaz. Kritik vəziyyətə düşənlərin əksəriyyəti isə hər şeyi tam tərsinə edir: "Boğuluram!" qışqıraraq ağciyərlərindən havanı buraxırlar və təbii ki, batırlar, dərhal nəfəs almağa çalışırlar və su udurlar, bu zaman qiymətli üzmə qabiliyyətini itirirlər. Üfüqi vəziyyəti saxlamaqla birlikdə dolu ağciyərlərlə nəfəsi saxlama texnikası sizə heç vaxt boğulmağa imkan verməyəcək.

ÖZ-ÖZÜNÜ BOĞMAĞA İMKAN VERMƏ!