Cənub marşrutu: Salyan

Rayonun əhalisi - 115600 nəfər; rayon mərkəzi, Salyan şəhəri - 36100 nəfər.

SALYAN rayonu Azərbaycanın cənub-şərqində, LƏNKƏRAN-ASTARA regionunda yerləşir. Bu region özünəməxsus mədəni-tarixi ənənələri, unikal bitki aləmi ilə seçilir, uzunömürlüləri, bol balıq yeməkləri olan özünəməxsus mətbəxi ilə məşhurdur və ən qədim zamanlardan məskunlaşıb.

Salyan rayonu bu unikal regiona özünəməxsus bir qapıdır - burada respublikanın nəqliyyat arteriyaları, bütün Azərbaycanı onun cənub regionları, eləcə də Yaxın Şərq ölkələri ilə birləşdirən şose və dəmir yolları yerləşir.

Qədim dövrlərdə bu regionda müxtəlif tayfalar məskunlaşıb, tarixin dalğalarında bir-birini əvəz edib və Azərbaycan xalqının etnogenezinin komponentlərindən birinə çevriliblər. Bu ərazi adını qədim tayfalardan birinin özünü adlandırdığı addan - "sal" - alıb.

Salyan rayonunun ərazisindən ölkənin əsas çaylarından biri - KÜR axır, şərqdən isə rayon Xəzərin dəniz sahilidir. Dənizə və çaya yaxınlıq milli mətbəxin xüsusiyyətlərini müəyyən edib: bu mətbəx qoz, qeyri-adi ədviyyatlar və digər komponentlərdən hazırlanan xüsusi içlikli balıq yeməklərinin reseptləri ilə zəngindir. Həm də təkcə balıq yox - bu qeyri-adi yeməklər toyuqdan, su quşlarından, ətdən də hazırlanır.

Burada Dövlət "ŞİRVAN" MİLLİ PARKI yerləşir (2003-cü ildə eyniadlı qoruqdan çevrilib). Qoruğun özü 1969-cu ildə Şirvan düzənliyinin səciyyəvi bitki komplekslərini (yarımsəhraları və su-bataqlıq ekosistemlərini) qorumaq və bərpa etmək məqsədilə yaradılıb. Burada həmçinin 1961-ci ildə 30 min hektar ərazidə yaradılmış "BƏNDOVAN" yasaqlığı yerləşir. O, iki inzibati rayonun - Salyan və Qaradağ rayonlarının ərazilərinin bir hissəsini əhatə edir və ceyranların, su quşlarının, bəzgək quşunun sayının qorunması və bərpası məqsədilə yaradılıb.

Bu ərazi arxeologiya və qorunub saxlanmış tarixi-memarlıq abidələri baxımından da maraqlıdır. Burada XX əsrin 70-80-ci illərində orta əsrlər dövrünə aid və 9-17-ci əsrlərə tarixlənən bir sıra obyektlər aşkar edilib. Bu qədim şəhər yerləri vaxtilə inkişaf etmiş ticarət-sənətkarlıq mərkəzləri olub, bunu keramika, şüşə və daşdan hazırlanmış məmulatların kütləvi tapıntıları təsdiqləyir. Xəzərin səviyyəsinin qalxması ilə əlaqədar bu yaşayış məntəqələri su altında qalıb. Bu, belə deyək, "Xəzər Atlantidası"nı öyrənmək üçün V.Kvaçidzenin rəhbərliyi ilə stasionar sualtı arxeoloji ekspedisiya yaradılıb. Bu ekspedisiyanın tapıntıları ilə bu gün Bakıdakı Azərbaycan Tarixi Muzeyində tanış olmaq olar.

Burada, rayonda, həmçinin tunc dövründən erkən orta əsrlərədək olan dövrü əhatə edən bir sıra arxeoloji obyektlər var. Onların arasında MARIMLI nekropolu, GÜRSƏNGƏ kəndindəki küp qəbirləri nekropolu, müasir NOXUDLU və MAHMUDABAD kəndlərindəki qədim yaşayış yerlərinin xarabalıqları var.

Rayon mərkəzindən 5 km. məsafədə Azərbaycanın çoxsaylı palçıq vulkanlarından biri, BABAZƏNƏN yerləşir; o, palçığının müalicəvi xüsusiyyətləri ilə yerli sakinləri cəlb edir.

Salyana çatmamış, DAŞGİL ərazisində, dəniz sahilindən bir qədər aralıda palçıq vulkanı görmək olar. Burada həmçinin "Daşgil" yasaqlığı yerləşir - su quşlarının ovu və kutum, çəki və digər Xəzər balıqlarının tutulması üçün yer.

SALYAN - Salyan rayonunun inzibati mərkəzidir, Bakıdan uzaqlığı - 126 km. Burada 19-cu əsrə aid qədim məscid var - dövlət tərəfindən qorunan memarlıq abidəsi. Hazırda səyahətçilərin və turistlərin xidmətində müasir KARVANSARA tikilib, burada yerli, qədim Azərbaycan mətbəxinin yeməklərini dadmaq olar.