Balıqçı qarmaqlarının təsnifatı

Qarmaqlar tək, qoşa və üçlü olur, ölçüsünə, formasına və materialına görə təsnif edilir. Qarmağın hər hissəsinin öz adı var. Qarmaqların təyinatına görə əlavə təsnifatı da mövcuddur, məsələn: ağcaqaya qarmaqları, çəki qarmaqları və s.

Qarmaqda əsas şey iynə ilə gövdə arasındakı məsafədir (en). Rusiya təsnifatına görə qarmağın millimetrlə ifadə olunan eni onun nömrəsi adlanır. Əksər ölkələrdə ən böyükdən (№10/0) ən kiçiyə (№28 və hətta №32) doğru nömrələmə qalıb. Təxmini fikir üçün - №16 qarmağın eni təxminən 3mm, №10-un isə 5mm-dir. Təxminən ona görə ki, eyni nömrəli qarmaqların eni müxtəlif istehsalçılarda fərqlənir, həm də xeyli fərqlənir.

Ən geniş yayılmış qarmaq formaları öz adlarını alıb. Ən populyar forma 'kirbi' adlanır, sonra 'kristall' forması və dəyirmi əyilməli, düz iynəli qarmaqlar gəlir. Hər qarmaq formasının istehsalçıların təcrübə yolu ilə tapdığı standart gövdə uzunluğu var. Amma standart gövdəli qarmaqlardan başqa, ağzı kiçik balıqları nisbətən uzun yemlə tutmaq üçün, məsələn, qurdla xırda perki tutmaq üçün uzadılmış gövdəli xüsusi qarmaqlar da istehsal olunur.

Bu sinfə 'ağcaqaya' qarmaqları da aiddir, amma çox kiçik qarmaqda uzadılmış gövdə onu barmaqlarla rahat tutmaq üçün lazımdır. Qısaldılmış gövdə güclü balıqları kiçik yemlərlə tutmaq üçün nəzərdə tutulub, məsələn, çapağı qanqurdla və ya çəkini boyli və qarğıdalı ilə.

Böyük və orta ölçülü qarmaqların gövdəsində birdən dördə qədər çəngəl ola bilər. Çəngəllər yemi saxlamaq üçündür (təkcə qurdu yox, həm də sürfəni və xəmiri). Hansı ölçüdə qarmaq bağlamağa şübhə edirsinizsə - kiçiyini götürün. Təcrübə göstərir ki, qarmaq balığın ölçüsünə görə yox, yemin böyüklüyünə görə seçilir.

Halqa, yoxsa kürəkcik?

Halqanın üstünlüyü ondadır ki, tor həmişə qarmaqda düzgün yerləşir. Düzgün - yəni torun düyündən çıxışı əyilmə tərəfində olur. Halqalı qarmaqlar qalın monofil torlardan, hörmə şnurlardan və metal povodoklardan istifadə edəndə əvəzolunmazdır.

Kürəkcik diametri 0,16mm-ə qədər olan sərt olmayan monofil tordan istifadə edilən bütün hallarda yaxşıdır. Ona görə də 3 kq-a qədər dinc balıq tutanda kürəkcikli qarmaqlardan istifadə etmək daha yaxşıdır. Halqasız və kürəkciksiz, gövdənin yuxarı hissəsində bir neçə xırda kərtik olan qarmaqlar da var. Belə qarmaqlar qalınlığı 0,1mm-dən çox olmayan torda yaxşı dayanır. Qurdla balıq tutanda rahatdırlar. Qurdun bir hissəsi tora keçir və yem canlı kimi görünür.

Düz, yoxsa əyik?

Qarmaqların çoxu bir müstəvidə əyilir, amma ikinci, yan müstəvidə əyilməsi olan qarmaqlar da var. Bu zaman qarmağın iynəsi, alnı və peysəri əyik ola bilər. 'Peysər' əyilməsi daha çox qısa gövdəli qarmaqlarda rast gəlinir. Məncə, qarmağın ikinci müstəvidə əyilməsi ilişmə baxımından üstünlük vermir, amma qarmağın möhkəmliyi azalır.

Qarmağın iynəsi

Bir çox modellərdə iynənin içəriyə əyilməsinə rast gəlinir ('qartal caynağı' və ya 'quş dimdiyi'). Belə əyilməli qarmaqlardan balıq xeyli az qaçır. Niyə - bilmirəm, sadəcə təcrübəmə əsaslanıram. Çox vaxt iynə uzunluğunun yalnız yarısını içəriyə 'yatırmaq' kifayətdir və boş çəkmələrin sayı sözün həqiqi mənasında iki dəfə azalır. Balıq ovunda iynəni, məsələn, bıçaqla 'yatırmaq' çox asandır - bıçağın yastı tərəfini iynə boyunca gövdəyə doğru basaraq çəkmək kifayətdir.

Qarmaq iynəsini alnın içinə doğru yatırmaq da balığın qaçmasını kəskin azaldır. Demək olar ki, bütün çəki qarmaqları belədir. Amma başqa bir faktı da qeyd etmək lazımdır. Əgər bütün iynə qarmağın içinə ' yatırılıbsa', balıq ehtiyatla dişləyəndə çoxlu boş dişləmə olur, ona görə də iynənin ucunu 'yatırmaq' daha yaxşıdır.

Çəngəl

İynədən aşağıda, adətən qarmağın daxili tərəfində, çəngəl adlanan kərtik açılır. O, yemi saxlamaq və ilişdirilmiş balığın qaçmasının qarşısını almaq üçündür. Çəngəli xarici tərəfdə yerləşən qarmaqlar da var.

Belə qarmaqlar üçlü şəklində özlərini çox yaxşı göstəriblər. Nisbətən xırda balığı sürətli tutmaq üçün nəzərdə tutulmuş çəngəlsiz qarmaqlar da var. Niyə xırda? Heç olmasa ona görə ki, iri balıq tez tutulmur (tuncdan başqa).

Bütün çəngəlsiz qarmaqlarda iynə içəriyə yatırılmalıdır, heç olmasa ən ucu və ya itiliyi. Bu, takımla işləyərkən yemin qarmaqdan düşməməsi üçün lazımdır. Belə modellərin əsas təyinatı ağcaqayanın sürfə ilə idman ovudur.

Döymə nəyə yaxşıdır

Demək olar ki, bütün qarmaq modelləri döyülmüş və döyülməmiş variantlarda buraxılır. Döyülmüş əyilmənin balığın dodağını daha yaxşı kəsməsinə kömək etdiyi barədə iddiaları mən təcrübə ilə təsdiqlənməmiş nəzəri mülahizələr sahəsinə aid edirəm.

Döymə qarmaq alnının sərtliyini artırmaq üçün faydalıdır (və ya zərərli). Döyülmüş qarmaqlar sürfə və qarğıdalı ilə ovda yaxşıdır. Döyülmüş yerdə məftilin genişlənməsi stoper rolunu oynayır və sürfənin alına, hətta qarmağın çəngəlinə sürüşməsinə mane olur.

Təkcə qarmağın formasını deyil, məftilin qalınlığını da düzgün seçmək vacibdir. Çox vaxt iri balığı çox zərif heyvani yemlə (qanqurd, çay qurdu) tutmaq lazım gəlir. Böyük çəngəl, qeyri-bərabər antikorroziya örtüyü və qalın məftil ona səbəb olur ki, yemi qarmağa taxandan sonra onun üstündə yemdən sıyıq qalır. Axı elə hallar az deyil ki, balıq qanqurdu yalnız o, qarmaqda tərpənənə qədər götürür.

Rəng və örtük

Bir çox balıqçı üçün qarmağın rəngi xeyli əhəmiyyət daşıyır. Məncə, məsələyə rəng baxımından deyil, məftil materialının sudan qorunmasının davamlılığı baxımından yanaşmaq lazımdır. Materialı qorumaq üçün ən çox nikel qalvanik örtükdən istifadə olunur. O, açıq rəngli və ya qaraldılmış ola bilər.

Ən davamlı, amma həm də bahalı örtük texniki qızıl örtükdür. Nadir hallarda qalaylama və xromlama da tətbiq olunur (adətən dəniz ovu üçün qarmaqlarda). Qarmağın rəngi örtüyün rəngi ilə müəyyən edilir. Xüsusi laklama ilə yaradılan yeganə rəng qırmızıdır (qansorana oxşatmaq üçün), amma lak bir balıq ovundan artıq davam gətirmir. Üstəlik, laklı qarmaqların daha az möhkəm olduğu da müşahidə olunub, çünki nədənsə onların hazırlanmasında yumşaq məftillərdən istifadə edilir.

Qarmaqların hazırlanması üçün material kimi legirlənmiş və legirlənməmiş karbonlu poladlar xidmət edir. Yüksək keyfiyyətli qarmaqların poladını legirləmək üçün çox vaxt vanadiumdan istifadə olunur və bu, qablaşdırmada göstərilir.

İxtisaslaşmış qarmaqlara gəlincə, mən artıq ağçaqanad balığı və çəki qarmaqlarını qeyd etmişdim. Nəxlıst milçəkləri və strimerlər üçün qarmaqlar ayrıca fərqləndirilir. Onların demək olar ki, hamısı yarımdairəvi əyilməyə malikdir, çox vaxt da nallıdır. Halqa içəriyə əyilib ki, tilin oxu qarmağın oxu ilə dəqiq üst-üstə düşsün.

Standart gövdəli qarmaqlar milçək və nimfaların toxunması üçün istifadə olunur. Strimerlər və bəzi nimfa modelləri üçün uzadılmış gövdədən istifadə edilir. Belə qarmaqları iri balıq ovu zamanı üzgəcli takımlarda da uğurla tətbiq etmək olar.

Etiketə baxmırıq

Tillərdə olduğu kimi, qarmaqları da dünyada cəmi bir neçə firma istehsal edir, onları sifarişlə hazırlayır və qablaşdırılmamış şəkildə tədarük edir. Hazır məhsulun tədarükçüsü qarmaqları öz firma qablaşdırmasına qablaşdırıb satır. Buna görə etiketə tam etibar etmək olmaz, çünki satışda Rusiyada tanınmış bütün ticarət markalarının çoxlu saxtası var.

Rusiya bazarında indiyədək həqiqətən keyfiyyətli Yaponiya istehsalı qarmaqlar azdır, onlar bizə çox nadir hallarda, ən müxtəlif ticarət markaları altında gəlir. Keyfiyyətə görə yapon qarmaqlarından sonra Koreya qarmaqları gəlir.

Qarmağı keyfiyyətə görə necə seçmək olar?

Sual çox mürəkkəbdir, amma həlli var. Çətinlik ondadır ki, istehsalçılar sifarişlə qarmaqları müxtəlif materiallardan hazırlaya bilərlər. Bu, ilk növbədə, Çin və Koreya istehsalçılarına aiddir.

İstehsalçıların özləri qarmaqları öz əmtəə nişanı altında satmadıqları üçün, birincisi, eyni qablaşdırmaya müxtəlif istehsalçıların qarmaqlarını qablaşdırmaq, ikincisi isə eyni qarmaqları müxtəlif qablaşdırmalara qablaşdırmaq imkanı yaranır. Məndə nümunə kimi Yaponiyada eyni zavodda hazırlanmış, amma üç yapon, iki fransız və dörd italyan firmasından onların əmtəə nişanları altında alınmış qarmaqlar saxlanılır.

Buna görə qarmaq seçərkən etiket ağlınıza hakim kəsilməməlidir. Yaxşı qarmaq düzgün bərkidilmiş olur və iynəsini basdıqda və ya geri qatladıqda elastik şəkildə yerinə qayıdır. Yumşaq, keyfiyyətsiz məftildən olan qarmaqlar kifayət qədər asan əyilir, amma birdən daha kiçik ölçülü qarmaq düzəltmək lazım gəlsə, bu çox yaxşıdır.

Bunu korsanqın (tibbi sıxac) köməyi ilə etmək rahatdır. Çox vaxt kifayət qədər bərkidilmiş üçlü qarmaqları çox kötüklü yerlərdə ov zamanı blesnalara taxırlar. 'Ölü' ilişmə halında tili yavaş-yavaş dartarkən qarmağı açmaq və bununla yemi xilas etmək olar. Bəzi blesna istehsalçıları yemləri xüsusi olaraq belə üçlü qarmaqlarla komplektləşdirir.

Həddindən artıq bərkidilmiş və kövrək firma qarmaqlarına demək olar ki, rast gəlinmir, amma belə hal baş versə, balıq ovunda qarmağı kibrit alovunda metalı tünd-göy rəng alana qədər qızdıraraq yumşaltmaq olar.

Vacibdir ki, qarmaq nazik, səliqəli kiçik saqqallı, düzgün konuslu iynəli, səthi kələ-kötürsüz olsun. Ən əsası isə yaxşı qarmaq iynəsinin itiliyini 'saxlayır'. Mağazada bunu almazdan əvvəl yoxlamaq çətin ki mümkün olsun, axı bunun üçün zavod qablaşdırmasını pozmaq lazım gələcək.

Və yalnız balıq ovunda, yüzə yaxın balıq tutduqdan sonra qarmağın həqiqi keyfiyyəti barədə fikir yürütmək mümkün olacaq. Adətən istənilən ölçüdə 40-50 balıq tutduqdan sonra keyfiyyətsiz iynəli qarmaq açıq-aydın küt olur. Bu, qansoranı taxarkən yaxşı hiss olunur. 'Kütləşmiş' qarmaq zərif yemi deşmək əvəzinə cırmağa başlayır. Bir qayda olaraq, belə qarmağın 'itilənməsi' artıq kömək etmir.

Mən belə bir qaydaya əməl edirəm: qarmaq kütdürsə, onu atmaq və yenisini bağlamaq lazımdır. Əgər bir qutu qarmağı bir neçə balıq ovunda xərcləyirəmsə, onlara elə o yol yaraşır. Növbəti dəfə isə başqa qarmaqlar alıram. Amma qarmaqlar birinci balıq ovundan sonra xoşuma gəlibsə, bazar ertəsi mövsümlük ehtiyat yaradılır.

Yay üçün neçə qarmaq lazımdır? Öz təcrübəmdən bilirəm ki, bir işlək növdən 50 ədəddən çoxu heç vaxt istifadə olunmur. Özü də ilişmələrdən sonrakı qırılmalar da, sadəcə itkilər də nəzərə alınmaqla. Qarmaqlara qənaət etməyin! Tilovda, üzgəclərdə qənaət etmək olar, amma qarmaqlarda heç vaxt.

Saxlanma

Qarmaqların saxlanmasına tam məsuliyyətlə yanaşmaq lazımdır. Ən pis saxlama üsulu qarmaqları porolona sancıb qutuya qoymaqdır. Onları zavod qablaşdırmasında saxlamaq daha yaxşıdır. Ən yaxşı saxlama üsulu isə qarmaqları xüsusi maqnitli qutuların bölmələrinə səpməkdir.

Hətta gözlənilməz bir şey baş versə və maqnitli qutu suya düşsə belə, onu açmaq, suyunu boşaltmaq və qarmaqları çıxarmadan qurutmaq kifayətdir. Qarmaqlar maqnitlə elə yaxşı tutulur ki, hətta qutunu çevirmək də onların itməsinə səbəb olmur.

Düyün

Bəzi balıqçılar evdə əvvəlcədən, adətən 'uzun qış axşamlarında', yüzlərlə qarmaqlı tilov bağı hazırlayırlar. Axırı da belə olur ki, yay mövsümü gələndə bu 'tədarükün' çoxu lazım olmur. Elə balıq ovunun özündə lazım olan qarmağı lazım olan tilov ipinə bağlamaq daha asandır, buna bir dəqiqədən artıq vaxt getmir.

Balıqçıların işini asanlaşdırmaq üçün müxtəlif cihazlar buraxırlar, sadə məftil 'düyünbağlayan'dan tutmuş bütöv bağlama maşınlarına qədər. Amma təsəvvür edin ki, tilovlardan, yemdən, çəkmələrdən və oturacaqdan başqa, balıq ovuna bir də qarmaq bağlamaq üçün maşın sürütləmək lazımdır. Onda 'tam xoşbəxtlik' üçün divanı da, yastığı da götürmək olar.