Zaqatala, Zaqatala

Qoz və vəhşi təbiət vətəni. Oranın təbiətinin bütün gözəlliklərini təsvir etməyin mənası yoxdur - bunu, demək olar ki, bir böyük qoruq adlandırmaq olar. Mosul kəndində yaxın dostlarımızın yanında olduq, bu, İngiloy xalqının yaşadığı az sayda yerlərdən biridir...

Zaqatala qoruğunda ilk dəfə fəxr etməyə dəyən bir şəlalə gördüm. Şəkillərdə onun miqyası görünür. Onu görmək üçün 2,5 saat vəhşi meşənin içi ilə müxtəlif çətinlikdə maneələri keçərək piyada getməli olduq. Bəzən sadəcə yerə yıxılıb yorğunluqdan huşumu itirmək istəyirdim (siqareti atmaq lazımdır). Şəlaləyə yaxınlaşanda xeyli böyük və demək olar ki, şaquli bir uçurum var. Aşağı yalnız uçurumun yarısına qədər sallanan dəmir trosla düşmək olur, sonra isə daşlardan və qaya çatlarının arasından çıxan köklərdən yapışaraq oturaq yerinin üstündə sürüşüb düşmək lazım gəlir. Sonra çayı keçmək lazımdır. Əvvəlcə elə görünür ki, bu heç də çətin deyil, çünki su cəmi dizə qədərdir, eni də 15m-dən çox deyil, amma ayağını qaynayan axına salan kimi o dərhal soyuqdan buz kimi olur (həm də yayda!) və bir neçə dəqiqədən sonra keyiyir. Üstəlik su axını o qədər güclüdür ki, ayağını dibdən 10-15 sm-dən yuxarı qaldırmaq sadəcə real təhlükəlidir - asanlıqla yıxıb çayla aşağı apara bilər. Amma sonra, üzücü gəzintidən, bitməyən enişlərdən və yoxuşlardan sonra nəhəng bir qaya parçasının və ya enli bir kötüyün üstündə uzanıb sadəcə dincəlirsən. Bir şey yemək isə daha yaxşıdır :)

Bundan başqa, Alazan çayına enib müqəddəs bir yeri ziyarət etmək olar (adını xatırlamıram). Alazanı üzüb keçsən, Gürcüstanda ola bilərsən (ya da tutsalar, bizdə KPZ-də). Çay dövlətlərimizi ayıraraq neytral ərazidən axır və bizim sərhədçilər tərəfindən qorunur, nəticədə isə - balıq ovuna tam qadağa, ümumiyyətlə də mənə dediklərinə görə sərhədə (çaya) 1-2 km-dən yaxın getmək qadağandır. Amma gürcü tərəfdən heç kim qorumur və o sahildə istər kabab bişir, istər mahnı oxuyub oyna - heç kimin vecinə deyil (belə deyirlər). Gürcülər bizə tatar deyirlər və deyirlər ki, bizim tərəf sərhədi yaxşı qoruyur, onda onlar niyə bunu etsinlər...